ترميم دندان؛ لب هاي خندان

مواد در دندان، فراتر از تجهيزات

دکتر شهريار اسلامي تبار متولد 1348 در اروميه است. تحصيلات خود را در رشته دندانپزشکي در دانشگاه شاهد تهران در سال 77 به پايان رسانده و در حال حاضر به عنوان مشاور معاون وزير بهداشت در حال فعاليت است.‏
وي داراي 10 سال تجربه در زمينه دندانپزشکي است و تا کنون کتاب هاي مجموعه قوانين و مقررات دندانپزشکي و فرهنگ مصور دندانپزشکي از ايشان به چاپ رسيده است.
براي آشنايي بيشتر با تجهيزات و معضلات دندانپزشکي مصاحبه اي با ايشان صورت گرفت که در ادامه خواهيد خواند.‏

نقش مهندسي پزشکي در دندان پزشکي و تجهيزات دندانپزشکي چيست؟
مهندسي پزشکي  مثل ساير رشته‌ها تاثير متقابلي بر همه علوم دارد و طبيعتا مي‌تواند در دندانپزشکي هم تاثير گذار باشد. در ساير کشورهايي که در زمينه توليد تجهيزات پزشکي داراي سابقه هستند،  تاثير مهندسي پزشکي را به وضوح مي‌توان مشاهده کرد. به جز ساخت وسايل، نگهداري آنها هم نيز از جمله مواردي است که بسيار بايد به آن توجه داشت.‏

آيا يونيت‌هاي دندانپزشکي در ايران هر چند وقت يک بار توسط مهندس پزشک بازديد مي‌شود يا اينکه تنها هنگامي که خراب شد به آنها ارجاع داده مي‌شود؟
قطعا تکنسين هايي مسئول انجام اين کار هستند، اين افراد يا خود مهندس پزشک بوده و يا توسط آنها دوره ديده‌اند. تعداد مهندسين پزشک کشور ما کم بوده و هست. در واقع براي دستگاه‌هاي پزشکي که از حساسيت بالايي برخوردارند و احتياج به کارهاي کامپيوتري دارند بيشتر از کارشناسان استفاده مي‌کنيم.

آيا کلينيک‌هاي دندانپزشکي احتياج به بخش مهندسي پزشکي ندارند؟
خير، ولي اگر کلينيک به يک نيمه بيمارستان تبديل شود در آن صورت مي توان به اين سوال پاسخ مثبت داد. که البته در حال حاضر هم با اين مشکل مواجه هستيم که دستگاه هايي که کاربرد و استفاده زيادي دارند را در هنگام خرابي نمي‌توان به شرکت ارجاع داد، در اين صورت ضرورت تاسيس واحد مهندسي پزشکي بيشتر احساس مي‌شود.
چند نمونه از دستگاه‌هاي دندانپزشکي که با فن‌آوري مهندسي پزشکي ساخته مي‌شوند را نام ببريد؟
دستگاه‌هاي دندانپزشکي که با فن‌آوري مهندسي پزشکي ساخته مي‌شود شامل: يونيت‌هاي دندانپزشکي، راديولوژي، الکتروسرجري، ميکروموتورها، توربين‌ها، دستگاه‌هايي که در پر کردن دندان استفاده مي‌شوند مانند: آمالگا موتور و مولد‌هاي اشعه‌هاي مختلف دندانپزشکي که به آن ‏Light cure‏  و يا ليزر گفته مي‌شود، هستند.‏

آيا ايمپلنت‌هاي دنداني هم در ايران توليد مي‌شوند؟
ساخت ايمپلنت تکنولوژي‌هاي خاصي را مي‌طلبد که اين تکنولوژي‌ها در دسترس همه کشورها نيست. کشورهاي سازنده اين ايمپلنت‌ها در دنيا بسيار محدود هستند و فقط آلمان و سوئيس اين تکنولوژي خاص را دارند.
بنابراين بد نيست که مهندسان پزشکي ايران در اين زمينه نيز فعال باشند. امروزه نانوتکنولوژي خيلي کاربرد پيدا کرده است. طبق اخبار جديد در ايران  دو نوع ايمپلنت ساخته شده که ظاهرا در مراحل آزمايشگاهي قرار دارند. ‏
در حال حاضر در ايران تنها عمل قالب گيري انجام مي شود و چون دستگاه‌هاي مورد نياز بسيار گران قيمت هستند، نمونه ها به بلژيک فرستاده مي‌شوند تا نمونة 3 بعدي آن بر اساس اينکه در کدام نقطه بايد دريل وارد شود تا  کمترين آسيب به فک بيمار وارد شود و به نسوجي مانند اعصاب برخورد نکند، آماده ‌شود، که اين پروسه يک فن‌آوري کاملا مرتبط با مهندسي پزشکي است و اگرمهندسان ايراني در اين زمينه‌ها وارد شوند ايران به موفقيت بسيار بزرگي دست خواهد يافت.
براي پرکردن دندان از چه موادي استفاده مي‌شود؟
پرکردن دندان روش‌هاي مختلفي دارد که در بين آنها دو روش متداول تر است:1- پرکردگي با آمالگام 2- کامپوزيت ها. آمالگام از جيوه (بيشترين درصد)، نقره و مس تشکيل شده و خدمات بسياري را به جامعة دندانپزشکي و مردم ارائه داده است. ولي با گذشت زمان متوجه شده اند که فلزات سنگين ( سرب، جيوه ) در خون ته نشين مي‌شوند و با توجه به تجربيات علمي باعث انواع سرطان‌ها مي‌شوند. به همين دليل از 10 سال استفاده از آمالگام محدود تر شد و در حال حاضر تنها براي 5%  پوسيدگي‌ها از آمالگام استفاده مي‌شود و براي 95% مابقي از کامپوزيت استفاده مي شود. ‏
اگر کامپوزيت‌ها به لثه نزديک باشند و يا پرشدگي‌ها از نوع کلاس دو باشند در آن صورت عمر آنها از آمالگام کمتر است و در مورد ساير موارد از نظر عمر با آمالگام برابري مي‌کنند و يا در بسياري از موارد بهتر از آمالگام عمل مي‌کنند. ‏
آمالگام درگيري مکانيکي ايجاد مي‌کند، چون دندان در اين حالت نمي‌چسبد و ميزان تراش براي پر کردن آمالگام بيشتر است و بايد يک حفرة کلاسيک ايجاد شود تا بتوان آنرا پر کرد، اما کامپوزيت يک چسب محسوب مي‌شود، اين حفره ديگر از نوع کلاسيک نيست و تمام نقاط را پر مي‌کند و درگيري که ايجاد مي‌کند هم از نوع مکانيکي است و هم شيميايي يعني چسبندگي بهتري دارد. جنس مواد کامپوزيت از مواد پلاستيکي است و کشور ما هم اين مواد را توليد مي‌کند.

اجزاء يونيت را کاملا توضيح دهيد؟
مهمترين بخش يونيت  صندلي است که بيمار روي آن مي‌نشيند که اگر چه در موارد بالا ايران رشد چنداني نداشته ولي در مورد يونيت‌هاي دندانپزشکي بايد متذکر شوم که کشور ما يکي از 10 کشور توليد کنندة يونيت‌ محسوب مي‌شود که به شدت با کشورهاي اروپايي رقابت داريم.
وسايل الحاقي که به اين يونيت متصل مي‌شوند مانند: توربين،انواع موتورهاي هوا، لايت کيور، دستگاه جرم گيري، نور، ساکشن و سينک.‏

چند نوع ارتودنسي وجود دارد؟‏
دو نوع ارتودنسي داريم: 1- ثابت 2- متحرک.‏
ارتودنسي متحرک بيشتر براي رفع اشکالات دندان هايي که بيش از حد جلو يا عقب هستند استفاده مي شود که در سنين زير 10 تا 12 سال انجام مي‌شود. در ارتودنسي متحرک بيشتر به همکاري بيمار احتياج است درغير اينصورت نتيجه مطلوب حاصل نمي‌شود و حتي ممکن است کار به جراحي هم برسد.
ارتودنسي ثابت کاربردهاي بسياري دارد و نياز چنداني به همکاري مستقيم بيمار ندارد فقط بايد بهداشت توسط فرد رعايت شود. ارتودنسي ثابت شرايط مختلفي دارد که در حال حاضر بيشتر از داخل دهان انجام مي‌شود نه از خارج  و به خاطر اهميت مسئله زيبايي از براکت هاي بيرنگ استفاده مي‌شود. جنس اين براکت‌هاي بيرنگ از پلاستيک است و براکت‌هاي فلزي از جنس تيتانيوم هستند.‏

چه حيطه هايي در دندانپزشکي وجود دارد که هنوز جاي کار دارند؟
مهندسان پزشک در درجه اول روي تجهيزات کار مي‌کنند و اولويت بعدي براي آنها گرايش بيومتريال است. بحث تجهيزات در کشور ما خيلي جاي کار زيادي دارد زيرا اکثر وسايل وارداتي هستند. بحث بيومتريال يا مواد دندانپزشکي، يکي از تخصص‌هاي دندانپزشکي محسوب مي‌شود و آنقدر اهميت دارد که در دنيا يکي از صنعت‌هاي پر درآمد محسوب مي‌شود که طبيعتا اگر مهندسان پزشک به اين وادي هم وارد شود و بتوانند مواد خوبي را تهيه کنند اهميت بسيار زيادي دارد.

در انتها  نظرتان راجع به مهندسان پزشکي در ايران چيست؟
مهندسي پزشکي در اين مدت کوتاه توانسته خيلي خوب جاي خود را در ميان ساير رشته ها باز کند و جا دارد که از مسؤولان امر مهندسي پزشکي و انجمن‌هاي مربوطه و کساني که در صنعت و توليد مواد دست دارند و همچنين از مجلة خوب و محبوب مهندسي پزشکي تقدير شود که توانسته جايگاه اين رشته را بسيار خوب دربين علاقه‌مندان باز کند. ‏
با تشکر از اينکه وقت خود را در اختيار ماهنامه مهندسي پزشکي قرار داديد. ‏

سفيد کردن دندان در خانه يا مطب

بسياري از مردم از بدرنگي دندان هاي خود رنج مي برند و بسياري نيز مايلند که دندان هاي سفيدتري داشته باشند. رنگ دندان متناسب با رنگ پوست است. دندان هاي سياهپوستان بسيار سفيد به نظر مي آيند که در واقع اينطور نيست و زمينه تيره و سياه پوست آنها ايجاد خطاي ديد کرده و باعث مي شود که دندان هاي آنها سفيدتر ديده شوند. بسياري از مردم دندانهاي تيره تري دارند که با رنگ پوستشان متناسب نيست و ممکن است اين تيرگي ژنتيکي بوده يا به طور اکتسابي به وجود آمده باشد. عوامل متعددي در بروز بدرنگي دندان موثرند. با بالا رفتن سن رنگ دندان ها تيره تر مي شود. مصرف بعضي از داروها مثل تتراسايکلين ها در زمان حاملگي و در کودکي رنگ دندان ها را تغيير مي دهد، زيرا که اين داروها تمايل به ترکيب با انساج سخت بدن دارد. مصرف دخانيات و مواد غذايي رنگي باعث تغيير رنگ خارجي دندان مي شود. بيماري هايي مانند اريتروبلاستوز، هماتوپورفيريا و آلکاپتونوري از عوامل بدرنگي دندان هستند. مسموميت با فلورايد (فلوئوروزيس) و برخي از اختلالات و نواقص تکاملي و اکتسابي در مينا و عاج نيز در تغيير رنگ دندان مؤثرند. از ديگر موارد تغيير دهنده رنگ دندان ها مي توان از ضربه به دندان و خونريزي داخلي آن و برخي از معالجه عصب ها نام برد. ايده سفيدسازي دندان‌ها در اواسط قرن 19 مطرح شد. از آن تاريخ تاکنون روش هاي مختلفي براي رسيدن به دندان‌هايي سفيدتر و زيباتر با حداقل آسيب ممکن به دندان‌ها، امتحان شده‌اند. در اين بخش به بررسي روش هاي رايج براي سفيد کردن دندان مي پردازيم.‏

در معيارهاي زيبايي شناختي چهره انسان، سفيدي ودرخشان بودن دندان ها، عامل مهم و تعيين کننده اي محسوب مي شود.  ممکن است سفيدي دندان ها درجات گوناگوني از بسيار سفيد تا سفيد متمايل به زرد داشته باشد، اين طيف از رنگ دندان ها از نظر عموم پذيرفته و قابل قبول است.اما وجود تغيير رنگ هايي در زمينه هايي به غير از سفيد، به خصوص در دندان هاي پيشين افراد، ناراحت کننده و غير قابل قبول است. دندانهاي قدامي فک بالا و پايين به علت در ديد بودن ، صحبت کردن و خنديدن ، در روابط اجتماعي و ايجاد اعتماد به نفس در افراد نقش مهمي دارند . دندان ها به مرور زمان و با گذشت سن دچار تغيير رنگ مي شوند.اين تغيير رنگ در اثر تغيير مواد معدني مينا وعاج صورت مي گيرد؛ به اين معني که تخلخل مينا به مرور کم مي شود وشفافيت خود را از دست مي دهد. ‏
علل  بدرنگي دندان ها به طور خلاصه شامل موارد زير است :
1ـ جرم و پلاک دندان ، رنگ هاي غذايي ، سيگار
2 ـ لبه پرکردگي هاي آمالگام و ترک هاي دنداني
3 ـ داروهاي مصرفي نظير تتراسيکلين
4 ـ مصرف بيش از حد فلورايد ( فلوئوروزيس )
5 ـ  ضربه به دندان يا پس از عصب کشي
6 ـ بيماري ها و نقايص مينايي
7 - راديوتراپي يا شيمي درماني در ناحيه سر و گردن
موارد بالا مي تواند رنگهاي زرد ، قرمز ، قهوه اي ، خاکستري ، سياه و سفيد بر روي دندانها ايجاد کند که ظاهري نازيبا ايجاد خواهد کرد (شکل 1). 
عمل ‏bleaching‏ يا سفيد کردن دندان بر روي برخي از اين بدرنگي ها مؤثر است ساير بدرنگي ها توسط اعمالي چون جرم گيري و پاليش کردن دندان ها ، ترميم هاي کامپوزيت ، روکش هاي چيني و لامينيت درمان پذير است .عموما سفيد کردن براي حداقل 90 درصد افراد موفقيت آميز است، گرچه ممکن است براي همه انتخاب درستي به شمار نيايد.  تيره شدگي دندان با رنگ هاي زرد، نارنجي و قهوه اي به اين روش بهتر پاسخ مي‌دهند. تغيير رنگ هاي خاکستري ناشي از تتراسايکلين و نيز تغيير رنگ هاي فلوئوروزيس گرچه روشن تر مي شوند، ولي کاملا از بين نمي روند.
‏
سفيد سازي  شامل 3 روش زير است:
‏Bonding
در اين روش ماده کامپوزيتي صمغ‌مانندي مثل ميناي دندان روي سطح دندان قرار داده مي‌شود، در مرحله بعد به آنها شکل داده مي‌شود تا به بهترين صورت ممکن به نظر برسند سپس سخت شده و صيقل داده مي‌شوند.‏

Veneersونير
سفيد کردن دندان‌ها در بعضي‌ افراد جواب نمي‌دهد و براي بعضي‌ها خطرناک و مضر است. اگر مينا و عاج دندان‌هاي به صورت مادرزادي نواقصي داشته و بد ساخته شده باشد، بعيد است بتوان با اين تکنيک به رنگ دلخواه رسيد، بنابراين دندان‌ ها را "لمينيت ونير" کرد. بعضي افراد دندان‌هاي حساسي دارند و با خوردن غذاهاي گرم و ترش يا يخ و بستني دندان‌هايشان تير مي‌کشد، اين افراد دندان‌هاي حساسي دارند و بهتر است روش هاي سفيد کردن استفاده نکنند زيرا اين کار، حساسيت دندان‌ها را تشديد خواهد کرد. روش بليچينگ بر تمامي رنگيزه هاي دنداني موثر نيست ودر برخي موارد بدرنگي شديد دندان ها نياز به درمان هاي طولاني مدت بليچينگ ويا استفاده از درمان ونير لامينيت است. از نظر نوع رنگ دندان‌هايي که رنگشان در گزوه زرد و نارنجي و قهوه اي است، به درمان بهتر پاسخ داده و دندانهايي که رنگ زمينه اي آنها خاکستري يا آبي است در برابر درمان مقاومت داشته و نياز به درمانهاي تکميلي مثل لامينيت و روکش هاي چيني دارند.
استفاده از "لمينت ها" و كامپوزيت ها به عنوان موادي كه از آنها براي ترميم و‎ ‎زيبايي بهره گرفته مي شود، طي سال هاي اخير شگفتي آفريده است. لايه شفاف و نازكي كه‎ ‎روي هر جسمي كشيده مي شود "لمينيت" نام دارد. اين اصطلاح در دندانپزشكي وقتي به كار‎ ‎مي رود كه دندان ها با لايه اي از چيني پوشانيده مي شوند لمينت ها يا از جنس چيني‎ ‎هستند يا از جنس "كامپوزيت" كه به آن "لمينت كامپوزيتي" مي‌گويند‎.‎‏ ‏

رزين  کامپوزيت (‏‎(Resin composite‎
‏ در اين روش کامپوزيت که از مواد ترميمي همرنگ دندان است به کمک باندينگ ‏‎(bonding agents) ‎‏  بر روي ميناي دندان قرار مي‌گيرد تا بدرنگي هاي دندان را بپوشاند. ممکن است کامپوزيت فقط لکه‌هاي دندان را بپوشاند يا برروي کل سطح ميناي دندان هاي جلو قرار گيرد. درمورد اخير به آن لامينيت ونير کامپوزيتي مي‌گويند. در مواردي که از اين روش هم استفاده مي‌شود ابتدا بايد بليچينگ صورت گيرد تا بيس دندان سفيدتر شود. مواد ترميمي درهر حال کمي شفاف هستند ورنگ دندان زيري را نشان مي دهند.‏

لمينيت ونير چيني‎(porcelain laminate veneer)‎
از نظر زيبائي بهترين نتيجه با ونيرچيني حاصل مي شود. در اين روش ضخامت کمي از ميناي روي دندان برداشته شده و بالايه اي از جنس چيني جايگزين مي گردد.با ونيرهاي چيني مي توان طرح لبخند جديدي براي فرد ايجاد نموده وزيبائي فوق العاده اي به وي هديه داد.هرچند بايد دانست اين روش نسبت به ديگر درمان ها گران تر است. موارد شديد فلوئوروزيس فقط با بليچينگ توأم با لامينيت ونير چيني قابل درمان است. بايد بدانيد که‎ ‎اين، يک درمان غير قابل برگشت است، زيرا براي تطبيق پوسته ونير روي دندان، لازم است‎ ‎مقدار کمي از ميناي دندان برداشته شود.‏
لمينت چيني بايد حتماً در لابراتوار ساخته شود و دندان بايد تراش‏‎ ‎بخورد. ولي لمينيت هاي كامپوزيتي نيازي به تراش نسج سالم دندان ها نداشته‎ ‎و مي توان در مطب يا لابراتوار آنها را ساخت. بايد يادآور شد که لمينيت هاي‎ ‎كامپوزيتي به دليل از دست نرفتن نسج دندان بر لمينت هاي چيني ارجح هستند.. اما چون جنس‎ ‎چيني محكم تر و شفاف تر از كامپوزيت است، از نظر استحكام لمينت هاي چيني برتري‎ ‎دارند. در عين حال گاهي مواردي چون از دست نرفتن سطح دندان و ارزان بودن قيمت، لمينت هاي‎ ‎كامپوزيتي را در اولويت قرار مي دهد. از طرف ديگر كامپوزيت هاي جديد در صورت آنكه خوب پرداخته و شفاف‎ ‎شوند، از عمر مناسبي برخوردار خواهند بود. براي افرادي كه‎ ‎بهداشت را رعايت مي كنند، كامپوزيت گزينه اي مناسب است. هر ترميم‎ ‎زيبايي كه به همراه رعايت بهداشت دهان و دندان نباشد، نتيجه موثري به همراه نخواهد‎ ‎داشت و برعكس در افرادي كه بهداشت دهان و دندان را خوب رعايت مي كنند، نتايج اعمال‎ ‎ترميمي، بسيار رضايت بخش است. ‏

 Bleachingبليچينگ
يک روش عمومي براي از بين بردن لکه‌ها يا تغيير رنگ کلي در دندان‌ها ‏Bleaching ‎‏ است. اين لکه‌ها را نمي‌توان با روش‌هاي ديگري از بين برد. ‏Bleaching‏ رنگ دندان‌ها را تصحيح مي‌کند و جزء ارزان قيمت‌ترين عمليات زيباسازي محسوب مي‌شود.‏
بليچينگ باجرمگيري كاملأ متفاوت است . در حقيقت جرمگيري، برداشتن جرمهاي چسبيده به سطوح خارجي دندان ها است كه توسط اعمال فشار به روي جرم ها انجام مي شود ورنگ دندان از آنچه هست روشن تر نمي شود. درصورتي كه بليچينگ در اثر عوامل شيميايي انجام مي گيرد و رنگ دندان را از آنچه كه هست روشن تر ميكند .‏
بليچينگ‎ ‎به‎ ‎معناي‎ ‎کاربرد‎ ‎روش‎ ‎هايي‎ ‎براي‎ ‎سفيد‎ ‎کردن‎ ‎دندان‎ ‎به كمك نور و مواد شيميايي خاص غير مضر براي حصول رنگ دنداني مطلوب تر و روشن تر است . سفيد کردن، نوعي دکلره کردن است که با استفاده از عوامل اکسيدکننده انجام‏‎ ‎مي‌گيرد. مهم نيست که با چه روشي اين عمل انجام مي‌شود، در هر حال هدف اين است که‏‎ ‎اجزاء فعال ماده بر دندان اعمال شوند تا بخش‌هايي از بافت دنداني بي‌رنگ شده يا‎ ‎ذرات داراي رنگ داخل نسوج دنداني جدا شده و بي‌رنگ شوند.‏

در اين روش از پراکسيد هيدروژن 5/6 درصد يا پراکسيد کرباميد 10 درصد استفاده مي‌شود. پراکسيد قادر به تحمل عکس‌العمل‌هاي بي‌شماري است. اين ماده يکي از اکسيدکننده‌هاي قوي است و مي‌تواند راديکال آزاد را به وسيله گسسته شدن ‏homolytic‏ شکل دهد.
پراکسيد کرباميد شامل ?35 پراکسيد هيدروژن است. اين ماده در حقيقت ترکيب محلول پراکسيد هيدروژن و اوره است.‏
تأثير سفيدسازي ‏Bleaching‏ بر اساس تخريب وزن مولکولي بالاست. مولکول‌هاي ارگانيک کمپلکس که طول موج خاصي از نور را انعکاس مي‌دهند براي رنگ لکه جواب مي‌دهند. نتيجه تخريب با وزن مولکولي پايين‌تر و مولکول با کمپلکس کمتر است که نور کمتري را انعکاس داده و باعث کاهش بدرنگي مي‌شود.
هر دو ماده پراکسيد هيدروژن و پراکسيد کرباميد از درجه سفيدسازي برخوردار هستند. حساسيت اين دو ماده و احتمال تغيير درطول انجام فرآيند نيز در مورد هر دوي اين مواد يکسان است، اما زمان انجام واکنش در مورد پراکسيد هيدروژن کمتر از پراکسيد کرباميد است. همين دليل ماده عمومي مورد استفاده در ‏Bleacting، همين پراکسيد هيدروژن است.
پراکسيد هيدروژن يک عامل اکسيژناسيون است که لکه‌‌هاي تيره دندان‌ها را سفيد مي‌کند. اين ماده در ساليان طولاني به عنوان عامل پاکسازي جراحات استفاده مي شد و از لحاظ کلينيکي به اثبات رسيده که در صورت مصرف صحيح اين ماده هيچ گونه عارضه جانبي براي سلامتي بيمار، ايجاد نخواهد شد.
‏Bleaching‏ به دو صورت انجام مي‌شود:

‏Home Bleaching
يکي از روش هاي ديگر بليچينگ سفيد کردن در خانه  (‏Home Bleaching‏) است. سفيد كردن دندان ها در خانه،‎ ‎اين روزها طرفداران زيادي پيدا كرده است و فرد را از رفت وآمدهاي مكرر به مطب‏‎ ‎دندانپزشكي نجات مي دهد ‏
نحوه درمان بدين گونه است که پس از تشخيص دندانپزشک مبني بر اين که مواد‏‎ ‎رنگي‌ را مي‌توان بدين روش از بين برد، ابتدا دندانپزشک از کل فک بيمار يک قالب‎ ‎تهيه کرده و آن را به لابراتوار مي‌فرستد‎.‎‏ در لابراتوار براي دندان‌هاي شخص يک‏‎ ‎‏"قاشقک" (‏Tray‏) يا قالب پلاستيکي نرم و شفاف با ضخامت خيلي اندک ساخته مي‌شود که تقريبا تا‏‎ ‎‏?-?‏‎ ‎ميليمتري لثه‌ها گسترش دارد. سپس اين قالب شفاف در دهان بيمار امتحان مي‌شود که‎ ‎نشست آن روي دندان‌ها به نحو خوبي انجام گيرد. قالب و ژل هاي بليچينگ به بيمار داده مي‌شود. ‏
‎  ‎ژل مورد استفاده در اين روش بين ده تا شانزده درصد غلظت دارد.هنگام استفاده از مواد بليچينگ بايد دقت شود که اين مواد سوزاننده‎ ‎هستند و به پوست دست يا مخاط دهان و لثه‌ها آسيب جدي وارد مي کند. ‏
پس‎ ‎مقدار استفاده از اين مواد بايستي کنترل‌شده باشد تا بر روي لثه‌ها نرفته و آسيبي‎ ‎به لثه‌هاي مجاور نرساند. در صورتي که طي پروسه سفيد کردن، دندان‌ها دچار حساسيت‎ ‎شدند بايستي به مدت يکي دو روز اين عمل قطع شده و سپس ادامه يابد. اين عمل بايستي‎ ‎پس از دو هفته نتيجه‌بخش باشد و ادامه دادن اين عمل چندان سودمند نيست‎.
‎هر چند اين‎ ‎درمان ماندگاري چندين ساله ندارد اما به دليل محافظه‌کارانه بودن و عدم آسيب جدي به‎ ‎ساختمان دندان، همچنين عدم نياز به تراش سطح ميناي دندان هم از نظر دندانپزشکان، هم‏‎ ‎از طرف بيماران بسيار مورد استقبال قرار گرفته است‎.‎

در اين روش ماده سفيدکننده توسط خود بيمار به طور منظم روي دندان‌ها قرار مي‌گيرد و اين عمل تا زمان مشخصي ادامه پيدا مي‌کند، که ممکن است دوره‌اي 4 هفته‌اي باشد که در آن هر روز به مدت 30 دقيقه بايد اين ماده روي دندان‌ها قرار گيرد. به اين ترتيب در پايان دندان‌ها، 10 درجه سفيدتر خواهند شد.
‏Office Bleaching
‏ اين عمل در محل دندانپزشکي و توسط پزشک انجام مي‌شود. اساس اين روش، در بالا بردن دماي پراکسيد هيدروژن است تا پروسه شيميايي ‏Bleaching‏ سريع‌تر انجام شود. در اين صورت تنها يک بار مراجعه به پزشک کافي است. به اين عمل ‏Power Bleaching‏ گفته مي‌شود که در ابتدا با استفاده از نور با شدت بالا انجام مي‌شود. اما دما باعث مي‌شد مايع پراکسيد هيدروژن ?35 سوزآور تغيير کند. پس بايد روش ديگري اتخاذ مي‌شد و اين بار تصميم به استفاده از ليزر گرفته شد.
‏
Laser Bleaching
‏ استفاده از ليزر در دندان‌پزشکي در سال‌هاي اخير افزايش يافته است. اولين استفاده از ليزر در دندان‌پزشکي در خلال سال‌هاي 1960 بود. تا به امروز اين استفاده به خاطر گستردگي عملکرد ليزرها پيشرفت زيادي داشته است. استفاده از ليزر باعث کاهش مدت زمان درمان و در نتيجه کاهش استفاده از ماده بي‌حسي موضعي است. همچنين ليزر ايجاد نويز و ارتعاش نمي‌کند و در واقع عملي مکانيکي از سوي بيمار حس نمي‌شود. پس بيمار درد کمتري خواهد داشت و با آسايش خاطر بيشتري مورد درمان قرار خواهد گرفت.
‏FDA‏ سه استاندارد براي ليزرهاي قابل استفاده در ‏Bleaching ‎‏ ارايه داده است: آرگون، ‏CO2‎‏ و ‏‎90G aAZAS‎‏.
در مورد استفاده از ليزر ‏Er:YAG‏ هنوز اطميناني حاصل نشده است، چرا که طول موج آن ممکن است براي اين فرآيند مناسب نباشد، اما استفاده از اين نوع ليزرها در ‏Bleaching‏ در دست مطالعه است.
براي انجام اين پروسه ابتدا دهان در حالتي آماده مي‌شود که تنها دندان‌ها بيرون باشند و بافت نرم دهان محافظت شده باشد. به طوري که فقط دندان‌ها در معرض تابش قرار گيرند. دندان‌ها کاملاً تميز مي‌شوند تا هر عاملي که ممکن است در فرآيند ‏Bleaching‏ تأثير منفي داشته باشد از روي دندان‌ها پاک شود. ترکيب پراکسيد آماده شده روي دندان‌ها قرار مي‌گيرد. حال دندان‌ها براي تابش ليزر آماده‌اند.
در هنگام اين عمل بايد توجه داشت که افزايش دما تأثير به‌سزايي در سرعت بخشيدن به عمليات سفيدسازي دندان‌ها دارد اما در عين حال بايد مواظب بود تا به ماده آسيب وارد نشود.
ليزرها دماي بالاتري از نورهاي معمولي ايجاد مي‌کنند، پس مي‌توان با تنظيم زمان، به افزايش دما در سطح رسيد بدون آنکه به ماده آسيب وارد شود.
در جديدترين روش‌ها از 2 تابش جداگانه استفاده مي‌شود به اين ترتيب که دندان‌ها پس از آماده شدن مورد تابش نور ليزر آرگون قرار مي‌گيرند تا فرآيند شيميايي عملکرد پراکسيد هيدروژن تسريع شود بدون آنکه دماي ماده بالاتر رود.
سپس در مرحله دوم دوباره ترکيب پراکسيد آماده شده و روي دندان‌ها قرار مي‌گيرد. اين بار دندان‌ها تحت تابش کوتاهي از ليزر کربن قرار مي‌گيرند که تأثير افزايش دمايي نيز خواهد داشت.
در هر صورت پس از انجام ‏Bleaching‏ دندان‌هاي سفيدتري خواهيد داشت.
عوارض
به طور كلي اگر سفيد کردن دندانها تحت نظر دندانپزشك و با روش هاي استاندارد انجام گيرد عوارض و مشكلات قابل توجهي نخواهد داشت. عوارض جزئي وموقتي كه ممكن است پس از بليچينگ اتفاق بيافتد  شامل حساس شدن و مورمور كردن دندان هاست كه رفع خواهد شد و اگر اين حالت بيش از چند روز به طول بيانجامد با مراجعه به دندانپزشك و انجام اعمالي از قبيل فلورايد تراپي و استفاده ازعوامل ضد حساسيت بر طرف خواهد شد در نتيجه عمل سفيد کردن دندان ها در كل بي خطر است و عوارض آن موقت و گذرا است . مدتي پس از سفيدکردن ممکن است تا حدودي  سفيدي دندان کاهش يابد. در موارد استفاده نادرست يا سفيدشدن بيش از حد دندان ها احتمالا سوختگي لثه ها رخ مي دهد.

سياه مثل آمالگام، سفيد مثل کامپوزيت

آمالگام قديمي‌ترين ماده پركننده دندان است كه هنوز هم مورد استفاده بوده و كارايي زيادي دارد. اولين آمالگام در اوايل قرن نوزده ساخته شد. آمالگام‌هاي اوليه از سوهان کردن سكه‌هاي نقره و مخلوط كردن آنها با جيوه به دست مي‌آمدند. آمالگام و طلا اصولاً براي تجديد دندان‌هاي خلفي به كار برده شده و به دليل جنبه‌هاي زيبايي براي دندان‌هاي جلويي استفاده نمي‌شوند.

دندان‌پزشكي ترميمي و زيبايي، تخصصي در دندان‌پزشكي است كه به ترميم و بازسازي‌ دندان‌هاي طبيعي و تأمين زيبايي ظاهري دندان‌هاي فرد مي‌پردازد.
انواع ترميم‌هاي دنداني: 1- مستقيم 2- غيرمستقيم
در ترميم‌هاي مستقيم در يك جلسه، بخش مورد نظر بلافاصله پس از تراش و آماده‌سازي حفره در محل مورد نظر قرار داده مي‌شوند. مانند ترميم‌هاي آمالگام، گلاس آينومر، رزين آينومر و بعضي ترميم‌هاي رزين كامپوزيت.
ترميم‌هاي غيرمستقيم معمولاً نياز به دو يا چند جلسه درمان دارند. در جلسه اول دندان‌پزشك، دندان را تراش داده و آماده مي‌سازد و از ناحيه‌اي كه بايد ترميم شود قالبي تهيه مي‌كند. قالب به لابراتور دندان‌پزشكي فرستاده و در آنجا ساخته مي‌شود. در جلسه بعد دندانپزشك ترميم آماده شده را با سيمان به حفره دنداني مي‌چسباند. مانند ونيرها، روكش‌ها و بريج‌هاي ساخته شده از طلا، آلياژهاي فلزي، سراميك يا كامپوزيت.
 جيوه فلزي است كه به دليل ايجاد بخارهاي سمي براي بدن انسان مضر است. اما جيوه‌اي كه در آلياژ آمالگام وجود دارد از حالت آزاد خارج شده و به صورت يك تركيب فلزي درآمده و خواص اوليه خود را از دست مي‌دهد. چندين سال است كه در مجامع دندان‌پزشكي از سمي بودن آمالگام صحبت مي‌شود اما انجمن دندان‌پزشكي آمريكا اعلام مي‌كند كه ارتباط اثبات شده‌اي بين بيماري‌هاي عمومي بدن و ترميم‌هاي آمالگام موجود در دهان وجود ندارد. پودر آمالگام عمدتاً از نقره، مس و قلع تشکيل شده است كه بيشترين درصد مواد تشکيل دهنده آن نقره است. مقاومت آمالگام در برابر فشارهاي سنگين جويدن زياد است. بعد از ترکيب شدن، پودر آمالگام با جيوه به صورت خميري درآمده كه به راحتي در حفرات دندان تراش خورده، گذاشته مي‌شود و سپس سخت مي‌شود. بنابراين كاربرد راحت آن يك امتياز محسوب مي‌شود و با توجه به كوتاهي زمان كار، هزينه آن از كامپوزيت‌ها كمتر است.
از جمله معايب آمالگام، همرنگ نبودن آن با دندان است زيرا به رنگ فلز بوده و به زمان نسبتاً طولاني براي سخت شدن نياز دارد.
آنچه به عنوان جايگزين آمالگام مطرح شد و مصرف آن به سرعت در حال گسترش است، كامپوزيت‌هاي دنداني هستند. اين كامپوزيت‌ها خواص فيزيكي و مكانيكي خوب، سادگي كاركرد و زيبايي فوق‌العاده دارند، به خصوص در ترميم دندان‌هاي قدامي كه زيبايي عامل تعيين‌كننده‌اي است. اين مواد جز اولين و بهترين انتخاب‌ها است. رزين‌هاي كامپوزيتي دندان‌پزشكي متشكل از ‏BIS-GMA‏ به عنوان زمينه پليمري، كوارتز، شيشه باريوم،سيليكاي كلوئيدال به عنوان ماده پركننده ‏BIS-GMA‏ مشتق شده از واكنش بيس (4- هيدروكسي فنل) و گليسريل متاكريلات است. در انواع ديگر كامپوزيت‌ها علاوه بر استفاده از ‏BIS-GMA‏ از رزين يورتان دي متاكريلات استفاده مي‌شود. كامپوزيت‌هاي دنداني به شكل خميرهاي همرنگ دندان به صورت دو جزيي يا تك جزيي موجود هستند كه دندانپزشك با توجه به رنگ دندان كامپوزيت مناسب را انتخاب مي‌كند و در حفره آماده شده دندان قرار مي‌دهد. پس از اينكه خمير كامپوزيت در حفره قرار گرفت طي يك فرايند شيميايي به كمك تابش نور يا فعال‌سازي شيميايي پليمر مي‌شوند و از حالت يك خمير نرم به يك جسم سخت كه شكل حفره را به خود گرفته است تبديل مي‌شوند. گرچه كامپوزيت‌هاي دنداني خواص نسبتاً خوب و زيبايي عالي دارند، اما كاستي‌هايي نيز دارند كه زمينه چالش براي سازندگان اين مواد براي رفع اين كاستي‌ها را فراهم كرده است. مهم‌ترين اشکالي كه در اين كامپوزيت‌ها مطرح است جمع شدگي (‏shrinkage‏) آنها طي فرايند پخت است. اين مسأله باعث مي‌شود كامپوزيت‌ از ديواره دندان جدا شود و بين ماده ترميمي (كامپوزيت) و ديواره دندان شكاف ايجاد مي‌شود. وجود اين شكاف باعث مي‌شود ميكروارگانيسم‌ها و مواد غذايي زير ترميم نفوذ كرده و باعث پوسيدگي مجدد دندان مي‌شود كه تحت عنوان پوسيدگي ثانويه شناخته شده است. به طور كلي كامپوزيت‌هاي دنداني از چهار جزء تشكيل مي‌شوند:‏
1- جزء رزيني يا مونومر كه فاز پيوسته كامپوزيت را تشكيل مي‌دهد.
2- پركننده يا فيلر كه شامل ذرات بسيار ريز معدني از جنس كوارتز، شيشه و يا ساير سيليكات‌ها است و براي افزايش استحكام، خواص مكانيكي و فراهم كردن ظاهر مناسب به جزء رزيني اضافه مي‌شود.‏
3- جزء اتصال‌دهنده كه تركيبي است براي ايجاد يك اتصال مناسب و محكم بين رزين و ذرات پركننده‏. ‏
4- جزء آغازگر تركيبي است كه تحت شرايط (تابش نور) فعال مي‌شود و واكنش پليمر شدن و سخت شدن كامپوزيت‏ را شروع مي‌كند.‏
درصد مواد پركننده از 78-33 درصد وزني و اندازه آنها از %50-5 ميكرومتر تغيير مي‌كند.
پركننده‌هاي شيشه‌اي، ‏shrinkage‏ ناشي از پليمريزاسيون رزين  و همچنين ضريب انبساط حرارتي بين رزين كامپوزيتي و دندان را كاهش مي‌دهند. اين مواد داراي صلبيت و استحكام بالايي بوده و مقاومت سايش خوبي نسبت به رزين‌هاي كامپوزيتي دنداني دارند. پيوند قوي بين پركننده‌ها و رزين با به كارگيري عوامل اتصال (‏coupling agents‏) حاصل مي‌شود. در مواردي كه آسيب به دندان بسيار شديد باشد و نتوان آن را پر يا ترميم کرد اغلب از پين استفاده مي‌شود. در مواردي كه از ساختمان تاج دندان مقدار كمي باقي مانده باشد (همچنين در مورد دندان‌هاي ‏pulpless‏) از يك پست دنداني (‏dental post‏) يا يك ‏east dowel‏ براي تقويت ساختمان باقيمانده دندان استفاده مي‌شود. پست به طور معمول در ريشه دندان قرار داده مي‌شود و با استفاده از سيمان دنداني تثبيت مي‌شود.
گلاس آينومرها موادي همرنگ دندان هستند كه از مخلوط اسيد آكريليك و پودر شيشه نرم تهيه مي‌شوند و براي ترميم حفرات به ويژه در سطح ريشه دندان‌ها استفاده مي‌شوند. گلاس آينومرها مقادير اندكي فلورايد آزاد مي‌سازند كه براي بيماران در معرض خطر بالاي پوسيدگي ممكن است مفيد باشد. ميزان تراش دندان و وسعت ترميم نهايي در ترميم با گلاس آينومر كوچكتر از آمالگام است. گلاس آينومر در ترميم‌هاي كوچك كه تحت فشارهاي قوي نيستند، استفاده مي‌شود. چون مقاومت اندكي نسبت به شكستگي دارند اغلب در حفرات كوچكي كه تحت فشار نيستند يا روي ريشه دندان‌ها استفاده مي‌شوند.
رزين آينومرها هم از فيلر شيشه و اسيدهاي آكريليك و رزين آكريليك تشكيل شده‌اند. ‏
در صورت عدم توانايي مواد پركننده دنداني در ترميم دندان در پوسيدگي‌هاي بسيار وسيع و شكستگي‌هاي بزرگ از روكش‌هاي دنداني استفاده مي‌شود. از ديگر كاربردهاي ديگر روكش‌ها استفاده از آنها به منظور اصلاح بد شكلي‌هاي دنداني و يا دندان‌هايي كه به شدت تغيير رنگ يافته‌اند، است. روكش‌ها مي‌توانند از جنس فلز (طلا، نيكل، كروم)، سراميك و يا تركيبي از فلز و سراميك (چيني) باشند. روكش‌هاي تمام فلز خصوصيات فيزيكي و قدرت بيشتري دارند اما از ديدگاه زيبايي روكش‌هاي چيني مناسب‌ترند.
‏
ساخت مواد پركننده دندان به كمك فن‌آوري نانو
گروهي از پژوهشگران مركز تحقيقات انجمن دندان‌سازي آمريكا موفق شدند به كمك فن‌آوري نانو پركننده‌اي بسازند كه نسبت به مواد رايج از استحكام و مقاومت بيشتري در برابر پوسيدگي برخوردار است. اين گروه تحقيقاتي از يك رزين كامپوزيتي به عنوان پركننده استفاده كردند كه باعث مي‌شود دندان پر شده ظاهر كاملاً طبيعي داشته باشد. اين ماده تركيبي از يك رزين مايع خالص و پودرهاي حاوي رنگينه، تقويت‌كننده و مواد شيميايي ديگر است. تركيب حاصل را درون حفره دندان كرده و با تابش نور فرآيند پليمريزاسيون را درون حفره انجام مي‌دهند. اين مخلوط همچنين حاوي يك ماده ديگر است كه يون‌هاي كلسيم و فسفات را به طور يكنواخت آزاد كرده و در حين كمك به سخت شدن ساختار بلوري دندان، باعث افزايش مقاومت در برابر اسيديته ايجاد شده توسط باكتري‌هاي موجود در دهان نيز مي‌شود. ابعاد نانومتري اين ذرات باعث افزايش سطح مؤثر نسبت به حجم شده و راندمان رهاسازي يون‌ را بالا مي‌برد. بنابراين به ماده كمتري نياز بوده و مي‌توان با افزايش سهم رزين مقاوم در تركيب استحكام آن را زياد كرد.
 ‏
‏چسب دنداني
‎ ‎
چسب دندان يکي از راه هاي درمان پوسيدگي  است که شامل به کار بردن مواد پلاستيکي در يک يا چند دندان ، براي جلوگيري از کرم خوردگي يا ديگر موارد پوسيدگي دندان است‎ .
‎از سال 1970 در آمريکا،  به علت افزودن فلوريد به  آب  به خوبي بهداشت دنداني را بين عموم ارتقا داد ، شيوع پوسيدگي در سطوح صاف دندان کاهش يافت. با اين وجود ، حفره هاي بسيار زننده اي که در سطوح دندان هاي عقب دهان (آسيا و آسياي کوچک) دارند ، تميز کردن نواحي معيني از اين دندان ها اغلب با مسواک هاي قوي هم دشوار است .  براي درمان اين  عارضه، تحقيق در مورد چسب دنداني از سال 1960 آغاز شد و اولين نسل چسب ها در سال 1970 به وجود آمد و توسط‎ FDA ‎پذيرفته شد‎.‎
چسب هاي دنداني معمولا در مطب هاي دندانپزشکي استفاده مي شود. دندانپزشک ابتدا دندان را براي درمان  تميز و سپس خشک مي کند، سپس با يک لايه نازک از مواد پلاستيکي مايع روي حفره ها و سوراخ هاي دنداني را رنگ مي کند. بعد از استعمال مايع پلاستيکي ، نور آبي مرئي طبيعي براي بهبود پلاستيک  در عرض چند ثانيه روي مواد تابيده مي شود‎. ‎
پس از بهبودي ، پلاستيک سفت شده و يک لايه نازک به منظور درمان دندان را مي پوشاند . با وجود فشار هايي که در طي هر روز در اثر جويدن وارد مي شود ، اين چسب ممکن است به طور موثر 5 سال يا بيشتر باقي بماند. باکتري و ذرات غذا ممکن است زير چسب قرار بگيرند و باعث پوسيدگي دندان ها شود‎ . 
‎

پيچ هاي شبيه دندان معرفي ايمپلنت هاي دنداني

‎ ‎ايمپلنت دنداني جايگزين ريشة دندان مصنوعي است و در پروتز هاي دندانپزشکي نيز مصرف مي شود . انواع مختلفي از ايمپلنت ها وجود دارد که موفق ترين و قابل قبول ترين آنها ايمپلنت‌هاي ‏osseointegrated ‎‏ (کاشته شده در استخوان)‏‎ ‎،  کشف پرفسور سوئدي‎  Brnemark ‎، است. جنس اين نوع ايمپلنت از فلز تيتانيوم است که تيتانيوم به راحتي مي تواند در استخوان قرار بگيرد و استئوبلاست ها در سطح درشت ايمپلنت ها رشد مي کنند . به اين ترتيب رابطه اي ساختاري و کاربردي بين استخوان زنده و ايمپلنت شکل مي گيرد . ايمپلنت ها به صورت پل (نگهدارنده ايمپلنتي) يا  دندان مصنوعي يک دست به کار مي روند‏‎.

‎ايمپلنت هاي دنداني
ايمپلنت هاي معمولي شامل پيچ تيتانيوم(شبيه ريشة دندان) با يک سطح ناهموار هستند . اين سطح به يکي از اين دو روش ؛ کندن(قلم زني ) يا ساييدن ( سنباده زدن ) به وسيله اسپري کردن پلاسما کاربرد دارد. استئوتومي(ايجاد حفره صحيح در استخوان فک) به وسيله دريل انجام شده و ايمپلنت در اين حفره نصب مي شود . ‏
جراحي ايمپلنت ها معمولا در بيماران سر پايي تحت بيهوشي عمومي يا با بيهوشي موضعي توسط رزيدنت و پزشکاني که مدرک لازم را دارند شامل دندانپزشکان عمومي ، جراحان دهاني و  ‏periodontists‏ (متخصص بافت هاي اطراف دندان) ، انجام مي شود . دندانپزشکان عمومي يا زيبايي و نيز دندانسازان مي توانند ايمپلنت ها را در نمونه هاي ساده جايگزين کنند . رايج ترين برنامه درمان براي چندين جراحي  در طي يک ماه ، به خصوص در مورد پيوند استخواني براي تامين استحکام ايمپلنت احتياج دارد .‏
عمل ايمپلنت تک(يک عدد ايمپلنت) معمولا ، يک ساعت يا بيشتر زمان مي برد ؛ چندين ايمپلنت نيز ممکن است در يک جلسه عمل جراحي در عرض چندين ساعت کاشته شوند . در پايان ، بيمار براي مدتي به ريکاوري رفته ، بعد از بازگشت هوشياري به منزل فرستاده مي شود . ‏
يکي شدن ايمپلنت ها با استخوان فک و درمان آن بيش از چندين ماه اتفاق به طول مي انجامد که اين پروسه را  الصاق استخواني(  ‏osseointegration‏ )مي نامند . در زمان هاي مناسب ، دندانپزشک از ايمپلنت ها براي محکم کردن دندان ها يا تجديد پروتز ها استفاده مي‌کند. زماني که ايمپلنت هاي نگهدارنده به استخوان بپيوندند ، بدين معني است که به صورت بيوشيميايي پايدار و محکم شده اند و بيمار به طور طبيعي قادر به جويدن است.  ‏
در عمل فوري اين پروسه ، به فک ضربه وارد نمي شود. درعوض ، جراح با دريل کردن بخشي از لثه، قسمتي از آن را بر مي دارد . ناحية دريل شده با ايمپلنت جايگزين مي شود . سپس تاج دندان اضافه مي شود. ‏
روش هاي متفاوتي براي قرار دادن ايمپلنت هاي دنداني بعد از خارج کردن دندان وجود دارد . اين روش ها عبارتند از : ‏
‏1-      جايگزيني فوري ايمپلنت در محل ‏
‏2-      تعلل در ايمپلنت جايگزيني فوري (2 هفته تا 3 ماه بعد از جراحي)‏
‏3-      دير کاشتن ( 3 ماه بعد از استخراج دندان)‏
‏    طبق زمان بارگذاري ايمپلنت هاي دنداني ، اين پروسه بارگذاري مي تواند بدين صورت دسته بندي مي شود :‏
‏1-      پروسه بارگذاري سريع‏
‏2-      بارگذاري اوليه(1 هفته تا 12 هفته )‏
‏3-      بارگذاري مرحله اي (6-3 ماه)‏
‏4-      بارگذاري نهايي(بيشتر از 6 ماه)‏
بيشتر بيماران به برنامه درمان بلند مدت نياز دارند ، که تاريخچه آن به سالها بيش بر مي گردد. قبل از جراحي ، پزشک در طي ملاقات هاي اوليه بيمار را از طرح خود کاملا آگاه مي‌کند که براي ايمپلنت هاي فکي ممکن است معاينات عصبي براي جلوگيري از احساس درد ، مورد نياز باشد. همچنين قبل از جراحي ، ‏X-ray‏  هاي بسياري از ابعاد مختلف گرفته خواهد شد تا از اين طريق فاصله ها از روي عکس اندازه گيري شوند. ‏
در ضمن تصويربرداري 3 بعدي( ‏X-ray‏ ‏CT‏ )قبل از عمل براي تعيين دقيق ساختارهاي حياتي انجام مي‌گيرد، ممکن است فاصله اين نقاط در طراحي کامپيوتري براي هدايت جراحي به 1 ميلي متر نيز کاهش پيدا کند.‏
معمولا دريل کردن استخوان فک در چندين مرحله انجام مي شود. حفره پيلوت توسط دريل کردن گشادتر مي شود ( معمولا بين 3 و 7 مرحله دريل کردن ، به پهنا و طول ايمپلنت بستگي دارد ). اگر به اندازة کافي دقت شود در آن صورت استئو بلاست ها يا سلول هاي استخواني در اثر گرماي زياد آسيبي نمي بينند.  اسپري خنک کننده سالين دماي استخوان را زير 47 درجه سلسيوس (تقريبا 117 درجة فارنهايت) نگه مي دارد . پيچ ايمپلنت ممکن است ‏self-tapping‏ باشد ، يعني با نيروي درست بدون وارد کردن بار اضافي به استخوان در مکان مربوطه پيچ شود (بار اضافي به استخوان مي تواند استخوان را از بين برده که اين شرايط را استئونکروزيس مي نامند ، که ممکن است به نقصي در پيوند ايمپلنت با استخوان فک منجر شود). معمولا در بيشتر سيستم‌هاي ايمپلنتي ، استئوتومي يا دريل کردن به علت فرم سر(نوک) دريل، تقريبا 1 ميلي متر عميق تر از محل ايمپلنت است . با توجه به اين طول اضافي ، جراحان بايد درحين دريل کردن در نزديکي ساختارهاي حياتي دقت لازمه را داشته باشند. ‏
با نيروي مناسب ، پيچ در ايمپلنت جايگزين شده ، سپس فک يا لثه در محل مربوطه بخيه شده و براي چندين ماه به سطح تيتانيوم و استخوان فک اجازه پيوند مي دهد. ‏
پس از چندين ماه ايمپلنت با عمل جراحي ديگري ، معمولا تحت بيهوشي موضعي توسط دندانپزشک بيرون آورده مي شود و تاج دندان موقتي و پايه(بَست) پيوندي جايگزين ايمپلنت مي شود . اين کار باعث مي شود تا لثه در محل هاي درست و در نزديک دندان ها رشد کرده و سرانجام اجازه مي دهد تا دندان هاي جايگزيني را از لحاظ زيبايي تکميل کند . ‏

ملاحظات‏

براي کار کردن با ايمپلنت هاي دنداني ، بايد استخوان کافي در فک وجود داشته باشد و استخوان به اندازه کافي براي سوراخ شدن و محافظت ايمپلنت، محکم باشد. ‏
اگر استخوان کافي موجود نيست نياز به اضافه کردن گرفت استخواني وجود دارد . گاهي از اوقات ، اين فرآيند افزايش استخواني ناميده مي شود. به علاوه ، دندان هاي طبيعي و بافت هاي نگهدارنده نزديک ايمپلنت نيز براي جايگزيني بايد در سلامت کامل باشند.‏
در تمام حالت ها آنچه که بايد مورد توجه قرار بگيرد وجه عملکرد ايمپلنت در انسداد نهايي است. يعني چه مقدار نيرو براي جايگزيني ايمپلنت روي استخوان واسط احتياج است؟ جويدن باعث خرابي و افزايش مقاومت بيومکانيکي سطح استخوان کاشته شده و يا مواد تيتانيومي ايمپلنت مي شود. اين خرابي مي تواند باعث شکستگي ايمپلنت يا فقدان استخوان يا جذب استخوان اطراف شود.‏
‏ دندانپزشک بايد در ابتدا تعيين کند  که چه نوع از پروتزها ساخته خواهد شد . سپس مي تواند مشخصات مخصوص ايمپلنت شامل شماره ، طول ، قطر، و الگوي رزوه(شيار داخل ايمپلنت و پيچ) را تعيين کند. يعني ، نمونه بايد به صورت مهندسي توسط دندانپزشک قبل از جراحي بررسي شود. اگر حجم و تراکم استخوان کافي نبود ، ابتدا بايد پروسه گرفت استخواني در نظر گرفته شود. دندانپزشک با جراح فک و دهان ، دندانپزشک عمومي يا دندانساز براي شبه درمان با بيمار مشورت کند. معمولا ، مدل هاي فيزيکي يا چاپي استخوان فک و دندان بيمار بايد توسط دندانپزشک با توجه به نياز هاي جراحي ساخته شود و براي اهداف فيزيکي درمان استفاده شود . ‏
روش هاي موفق‏
موفقيت ايمپلنت هاي دنداني به مهارت اپراتور، کيفيت و کميت استخوان موجود در محل و همچنين به بهداشت دهاني بيمار بستگي دارد . مطالعات مختلفي در 5 سال انجام شده است که موفقيت ايمپلنت ها بين %95 - 90 بوده است . معدودترين موفقيت در بيماراني که تجربه سيگار کشيدن داشتند بود.   ‏
رد پيوند ايمپلنت ‏
رد پيوند ايمپلنت هاي دنداني اغلب به  پيوند استخواني ‏osseointegrate‏ مربوط است . ايمپلنت‌هاي دنداني اگر زيان ببينند ، حرکت کنند يا آسيب هاي استخواني بيشتر از 1 ميلي متر در سال اول و بيشتر از 2/0 ميلي متر پس از ايمپلنت گذاري داشته باشند ، معيوب محسوب مي شوند .‏
ايمپلنت هاي دنداني به پوسيدگي دنداني حساس نيستند اما آنها مي توانند شرايط اطراف دندان که ‏peri-implantitis‏  ناميده مي شود را  توسعه دهند . ممکن است عفونت در طي جراحي ايجاد شود ؛ يا توسط رعايت بهداشت عادي دهان بيمار از بين برود . در ديگر مثال ها ، آماس استخواني در اطراف ايمپلنت باعث خرابي استخوان (پس رفت)  ، در بيشتر موارد جابجايي ايمپلنت‌ها مشاهده مي شود .‏
ريسک شکست در افراد سيگاري بالا مي رود . به همين دليل در اين افراد تنها زماني که سيگار را ترک کنند ايمپلنت قرار مي گيرد که درماني پر خرج است . به ندرت ممکن است ايمپلنت به خاطر شرايط نامرغوب در زمان جراحي خراب  شود و يا ممکن است نيروي زياد اوليه باعث رد پيوند شود . اگر سيگار و مشکلات قرارگيري در زمان جراحي وجود دارد ، پزشک به بيمار توصيه مي کند تا از پل يا دندان مصنوعي به جاي ايمپلنت که ممکن است بهترين راه حل باشد ، استفاده کند. ‏

جراحي دندان
 جراحي دندان شامل هرگونه جراحي درماني با هدف تصحيح وضعيت دندان‌ها است.
برخي از متداول‌ترين جراحي‌هاي دنداني عبارتند از:
1- جراحي‌هاي Endodontic‏( داخل دنداني)
اين نوع جراحي‌ها روي بخش زيرين يا ريشه دندان انجام مي‌گيرد:
روت كانال: عصب كشي
‏Pulpotomy‏: بريدن بافت رگ و اعصاب از بخش تاجي دندان به منظور خشك كردن عفونت
‏Pulpectomy‏: خارج سازي رگ و اعصاب دندان براي قطع درد در هنگام انجام روت كانال
‏Picoectomy‏: در مواقعي كه انجام عصب كشي براي تسكين درد كافي نباشد، عصب مربوط به آن دندان از بالاترين بخش قطع مي‌شود.
2- جراحي‌هاي Prosthodentic‏ (كاشت قطعات مصنوعي دندان)
تاج‌هاي دنداني (كلاهك): شامل روكش‌هاي دنداني از جنس‌هاي مختلف نظير ‏CMC/PMC‏ (سراميك/كامپوزيت‌هاي فلزي از جنس پرسلين)، طلا، و يا تركيبي از ‏tin/aluminum‏ هستند. دنداني كه در زير اين مواد قرار دارد ممكن است براي مطابقت با مواد فوق تراش داده شود.
روكش: پوشش‌هاي مصنوعي ماند بخش قبل هستند،با اين تفاوت كه تنها بخش بالايي دندان را مي‌پوشانند. معمولاً فقط براي موارد بي‌حسي استفاده مي‌شوند.
پل: مجموعه‌اي از دو يا چند تاج دنداني هستند كه مانند يك پل براي پر كردن جاي خالي يك (يا چند) دندان كشيده شده به كار مي‌روند.
ايمپلنت: فرآيندي است كه در طي آن يك بخش پايه‌اي در داخل استخوان (فك بالا يا پايين) قرار گرفته و تا بهبودي كامل به حال خود گذاشته مي‌شد. چند ماه بعد يك دندان مصنوعي بر روي اين پايه جاي مي‌گيرد.
دندان مصنوعي: اين دندان‌هاي مصنوعي گاهي تنها از چند دندان تشكيل شده‌اند كه با استفاده از بست‌هاي فلزي يا پلاستيكي به دندان‌هاي مجاور متصل مي‌شوند، يا به صورت يك سري كامل از دندان‌ها هستند كه با استفاده از مواد چسبنده (يا به روش‌ةاي ديگر) به سطح لثه يا كام مي‌چسبند.
پروتزهاي متصل به ايمپلنت: تركيبي از دندان مصنوعي و ايمپلنت هستند. بخش پايه در استخوان كار گذاشته شده و پس از بهبودي، قطعات فلزي بر سطح لثه قرار داده مي‌شوند. سپس دندان‌هاي مصنوعي بر بالاي اين مجموعه محكم مي‌شوند.
3- درمان‌هاي ارتودنسي
ايمپلنت‌ها و پروتزهاي متصل به آنها: اين موارد نيز جزو درمان‌هاي ارتودنسي محسوب مي‌شوند، چرا كه فرايند انجام آنها، استخوان‌ها را درگير مي‌كند.
رأس‌برداري: برداشتن بخش رأسي يك دندان از طريق شكافي در بافت‌هاي روي آن در فك. فرآيندي كه در طي آن ممكن است يك دندان مشكل‌ساز يا اضافي به طور كامل كشيده شده و يا با جراحي خارج شود. اين جراحي تحت بي‌حي موضعي يا بيهوشي عمومي انجام مي‌شود و بسيار شايع است. اكثر افراد دندان‌هاي عقل خود را پيش از ايجاد مشكلات عديده به اين روش خارج مي‌كنند.
برداشتن فيبرها: فرآيندي كه در طي آن بافت‌هاي متراكم اطراف يك دندان به منظور جلوگيري از بروز مجدد برداشته مي‌شوند.
هرگونه درمان نامنظمي دندان‌ها و عدم رديف بودن آنها
4-پريودونتيك: شاخه‌اي از دندان‌پزشكي است كه به مطالعه و درمان بيماري‌هاي بافت نگهدارنده دندان (‏Periodontium‏) مي‌پردازد.
بي‌حسي در دندان‌پزشكي
براي مسدود كردن مسير ادراك در اعصاب دنداني، دندان‌پزشك از مواد بي‌حسي تزريقي استفاده مي‌كند. اعصاب دنداني فوقاني معمولاً به طور مستقيم بي‌حس نمي‌شوند چرا كه دسترسي به آنها به وسيله سوزن مشكل است. به اين علت، دندان‌هاي واقع در فك بالا معمولاً به روش بي‌حسي موضعي و با استفاده از مواد كردن سوزن در بافت اطراف و پايين آنها بي‌حس مي‌شوند. عصب دنداني تحتاني در اغلب اوقات با ورود سوزن به محلي در بخش خلفي آخرين دندان آسيا، بي‌حس مي‌شود.
‏

بازگشت