پروتزها در دندانپزشکي (قسمت آخر)

ايمپلنت از نوع متحرک

ایمپلنت های دندانی كه امروزه تقریباً بعد از نیم قرن به روش درمانی مطمئنی تبدیل شده اند، علم دندانپزشكی را متحول ساخته است.  پروتز تكمیل كننده تمام درمان های دندانپزشكی به شمار می رود. به واسطه پروتز، زیبایی و عملكرد سیستم جونده به طور مجدد به بیمار بازگردانیده می شود. در ادامه معرفی پروتزها در شماره قبل، در این شماره به معرفی اجمالی پروتزهای متحرك خواهیم پرداخت.         
 

پروتز متحرك
به دو دسته زیر تقسیم می گردد :
پروتز پارسيل
پروتز كامل

پروتز پارسيل:
     اين پروتز شامل چندين دندان جايگزين متصل به يك پايه پلاستيك به رنگ لثه است كه توسط يك اسكلت فلزي بهم متصل شده اند. پروتز پارسيل با گيره هاي فلزي يا وسايلي كه به آنها اتصالات دقيق اطلاق مي شود به دندانهاي طبيعي شما متصل مي شود.اين اتصالات دقيق تقريباً ديده نمي شوند و معمولاً از گيره هاي فلزي زيباتر هستند. ممكن است براي تطابق بهتر يك پروتز پارسيل با دندانهاي طبيعي، لازم باشد كه آنها روكش شوند. بويژه وقتي از اتصالات دقيق استفاده مي شود.

مدت استفاده از پروتز :
     دندانپزشك دستورات لازم را دراين زمينه به شما خواهد داد. ابتدا ممكن است از شما خواسته شود كه تمام مدت از آن استفاده كنيد. گرچه اين امر ممكن است كمي ناراحت كننده باشد، ولي اين سريع ترين راه براي نشان داده شدن قسمتهايي از پروتز است كه ممكن است نياز به تنظيم داشته باشد. اگر پروتز فشار زيادي به يك ناحيه خاص وارد كند، آن نقطه زخم مي شود. دندانپزشك پروتز شما را تنظيم مي كند تا راحت تر تطابق يابد. بعد از انجام تنظيم هاي لازم، معمولاً دندانپزشك توصيه مي كندكه قبل از رفتن به رختخواب، آن را از دهان درآورده و صبح دوباره ازآن استفاده كنيد.

آيا پروتز پارسيل نياز به تنظيم مجدد دارد؟
     با گذشت زمان و افزايش سن، دهان بطور طبيعي تغيير مي كند و ممكن است نياز به تنظيم مجدد پروتز باشد. استخوان و لثه ها تحليل رفته و پروتز لق مي شود. پروتز لق مشكلات متعددي مثل زخم و عفونت را ايجاد مي كند.

پروتز كامل (دست دندان)
- تفاوت پروتز كامل معمولي و فوري
     پروتزهاي كامل بر اساس زمان گذاشتن آنها در دهان به دو نوع معمولي وفوري تقسيم مي شوند:
 پروتزهاي فوري بلافاصله بعد از كشيدن دندانهاي باقيمانده در دهان گذاشته مي شوند. بدين منظور، قبلاً دندانپزشك قالب فكين بيمار را تهيه كرده و اندازه گيري هاي لازم را انجام داده است. مزيت اين نوع پروتز اين است كه بيمار در طي دوره بهبودي، بي دنداني كامل را تجربه نمي كند.از آنجا كه استخوانها و لثه ها ممكن است در طي دوره بهبودي بويژه شش ماه اول بعد از كشيدن دندانها تحليل يافته و جمع شوند، پروتز فوري ممكن است به منظور تطابق صحيح، نياز به ترميم (reline/rebase) داشته باشد. پروتز كامل معمولي، معمولاً پس از بهبودي بافتها كه حداقل 8-6 هفته بطول مي انجامد، ساخته مي شود.

اوردنچر
     يك پروتز متحرك است كه روي تعداد كمي دندان طبيعي باقيمانده تطابق مي يابد. دندانهاي باقيمانده براي تأمين ثبات پروتز بايد آماده شده و تراش داده شوند. دندانپزشك تشخيص مي دهد كه آيا اوردنچر مناسب شما مي باشد يا خير.

چگونگی استفاده از پروتز كامل
     پروتز جديد براي چند هفته ممكن است ناراحت به نظر آيد، حتي قبل از اينكه عضلات گونه و زبان ياد بگيرند تا آن را در جاي خود نگهدارند. ممكن است احساس شود پروتز لق است. ممكن است دهان كمي دچار التهاب يا زخم شده و يا بطور موقت كمي افزايش جريان بزاق را حس گردد. بتدريج كه دهان به پروتز عادت مي كند، اين مشكلات كاهش مي يابد. معمولاً بعداز تحويل پروتز يك يا چند جلسه پيگيري لازم است.

نحوه مراقبت از پروتز كامل
    همانند دندانهاي طبيعي، پروتزها هم بايد روزانه مسواك زده شوند تا پروتز تميز و عاري از مواد غذايي و پلاك و رنگدانه ها باقي بماند و دهان نيز سلامت باشد. بهتر است از مسواكهاي مخصوص پروتز و يا يك مسواك با موهاي نرم استفاده شود. مسواكهاي با موهاي سخت به پروتز آسيب مي رساند.

آيا پروتز نياز به جايگزين شدن خواهد داشت؟
     در طول زمان با توجه به سايش طبيعي، پروتز نياز به ترميم يا تعويض خواهد داشت كه براي اين كار دندانپزشك از همين پروتز فعلي استفاده خواهد كرد. وضعيت دهان نيز با افزايش سن بطور طبيعي تغيير مي كند و باعث لقي پروتز خواهد شد.استخوان و لثه ها تحليل رفته و روابط فكي تغيير خواهد كرد. پروتز لق سبب بروز زخم و عفونت شده، جويدن با آن مشكل است و نماي صورت را تغيير خواهد داد. پس مهم است كه به موقع نسبت به تعويض پروتز اقدام شود. ملاقاتهاي مرتب با دندانپزشك براي تأمين سلامت دهان و كنترل وضعيت پروتز ضروري است.
مشکلا تی که در گذشته بسیار لاینحل می نمود، امروزه با کمک ایمپلنت های دندانی برطرف می گردد. بیماران با بی دندانی کامل یا بیمارانی که پایه خلفی خود را از دست داده اند و نیازمند یک پروتز متحرک از نوع پارسیل هستند، اکنون می توانند از مزایای یک پروتز ثابت نیز برخوردار گردند. موفقیت ایمپلنت ها یک ارتباط مستقیم با کشف روش های " افزایش میزان ارتباط ایمپلنت با استخوان " دارد.
"Osteointegration" عبارتی است در علم بافت شناسی که معنای آن ارتباط مستقیم بین استخوان زنده و ایمپلنت داخل آن در مقیاس میکروسکوپی است.
جهت ارتباط نزدیک بین ایمپلنت و استخوان در مدت معین (بسته به محل جایگذاری آن) باید اطراف ایمپلنت یکپارچگی بافت استخوانی یا همان Osteointegration  انجام پذیرد. تحقیقات انجام گرفته حاکی از آن است که بهترین ماده جهت ساخت ایمپلنت، آلیاژ تیتانیوم همراه با روکش هیدروکسی اپاتیت است.
اگر ماده ایمپلنت سازگار با بدن نباشد، بدن تلاش می کند تا ایمپلنت را همانند یک جسم خارجی ایزوله نموده  و با پوششی از بافت همبند محاصره نماید، بدین ترتیب مانع از ارتباط بین ایمپلنت و استخوان شود. 

به گفته متخصصین پروتز های دندانی، درمان بی دندانی، شامل روش های معمول پروتزهای متحرك به صورت تركیبی از فلز و رزین پلاستیك یا پروتزهای «پرسلن» فلز كه به صورت بریج (پل) به دندان های مجاور ناحیه بی دندانی تكیه دارد، است.
مطالعات درازمدت روی تعداد زیادی از افرادی كه تحت درمان های فوق قرار گرفته اند نشان می دهد كه یكی از عوارض چنین درمان هایی از دست رفتن دندان های مجاور است. این امر می تواند به علت رعایت نكردن بهداشت توسط شخص یا مشكلات ساخت و طرح درمان بیمار ایجاد شود. با قرار دادن ایمپلنت به ازای دندان از دست رفته، دندان های مجاور سالم مانده و طرح درمان ها ساده تر و در نتیجه در درازمدت موفقیت آمیز خواهد بود. تشخیص و طرح درمان صحیح و انتخاب و آموزش بیماران از عوامل حیاتی در موفقیت درمان با ایمپلنت است.
از آنجائیکه یكی از موانع استفاده همه گیر از ایمپلنت ها هزینه آنها است نظر متخصصین بر این است که چنانچه بیماران به تعویض بریج و پروتز در سال های بعدی توجه كنند و هزینه های مربوط به درمان های اضافی ناشی از دست دادن دندان های مجاور را با قرار دادن ایمپلنت مقایسه كنند، متوجه می شوند هزینه درمان با ایمپلنت چندان هم زیاد نیست.
پیشرفت های انجام شده در زمینه ایمپلنت امروزه این امكان را به ما می دهد كه بلافاصله پس از خارج كردن دندان، ایمپلنت را جایگزین كنیم.  با بهره گیری از یك شیوه جدید و استفاده از پروتئین های خاص اسیدهای آمینه كه از خود بدن فرد می گیرند و از طریق خون می توان طول درمان را در روش های به كارگیری ایمپلنت كاهش داد. پروتئین های مذكور با فرستادن پیام از طریق خون، به ایمپلنت كمك می كنند تا سریع تر به استخوان بچسبد كه خود این امر سبب كاهش طول درمان می شود. بهره گیری از سرامیك های تقویت شده كه نسبت به سرامیك های قدیمی كمتر دچار آسیب و شكستگی می شود از جمله تحولات مهم در عرصه رشته ایمپلنت طی سال های اخیر است.

 

بازگشت