امکانات و محدوديتهاي بيمارستاني در کلان شهر قم

گفتگو با دکتر بهروز براتي رئيس دانشگاه علوم پزشکي قم

در سال 1365 دانشگاه علوم پزشكي قم مجوز تأسيس را كسب كرد ولي در سال 76-75 با تصويب ارتقاء قم از شهرستان به استان دانشكده علوم پزشكي با دانشكده پرستاري و سپس دانشكده بهداشت كار خود را شروع كرد و بعد از آن در سال 1383 مجوز دانشكده پزشكي اخذ شد و از سطح دانشكده به دانشگاه ارتقا يافت. در حال حاضر اين دانشگاه با سه دانشكده پرستاري، پزشكي، بهداشت محيط و بهداشت حرفهاي در مقاطع كارداني و كارشناسي به تربيت دانشجو مشغول است. اين دانشگاه در رشتههاي مختلف با دانشجويان دانشگاه آزاد حدود 700 الي 800 نفر دانشجو دارد كه از اين تعداد حدود 350-300 دانشجو براي خود دانشگاه سراسري و 450-400 نفر دانشجوي دانشگاه آزاد هستند. لازم به ذكر است دانشجويان دانشگاه آزاد به صورت حقالزحمه در اين دانشگاه درس ميخوانند و از امكانات و به خصوص بيمارستانهاي تحت پوشش دانشگاه استفاده ميكنند. مصاحبهاي با دكتر براتي متخصص و جراح گوش و حلق و بيني و رئيس دانشگاه علوم پزشكي قم انجام شده است كه ملاحظه ميفرماييد.
وضعيت آموزشي و پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي قم چگونه است؟
دانشگاه علوم پزشكي قم، متأسفانه فاقد يك مجتمع آموزشي است. سه دانشكده ما در سه نقطه پراكنده شهر قرار دارند. ساختمان مركزي، در نقطه ديگري قرار دارد. حتي خوابگاههاي ما نيز در نقاط شهر پراكنده هستند و اين موجب مشكلاتي براي دانشگاه هم از لحاظ هزينه و هم صرف وقت زياد شده است. به عنوان مثال در بحث كتابخانهها و اينترنت خدمات دادن به سه دانشكده و دو خوابگاه بسيار مشكل است. در حال حاضر بحث مركز ISP دانشگاه را مد نظر داريم و در حال پيگيري هستيم. در سال 84 بودجه ما فقط 16 ميليون تومان براي كارهاي پژوهشي و آموزشي بود، در حالي كه امسال بودجه ما سه برابر شده است. اما باز براي انجام كارها و فعاليتهايمان بودجه بيشتري نياز داريم.
براي اينكه بتوانيم از پژوهش استفاده كنيم، از طرحهاي سازمانهاي ديگر استفاده ميكنيم. يعني طرحهاي پژوهشي را كه در زمينه بهداشت، درمان، جمعيت و غيره انجام ميدهند ما با آنها قرارداد ميبنديم. اين طرح را ما براي آنها انجام ميدهيم و بودجه از طرف آنها است.
خوشبختانه در سال گذشته ما موفق شديم حدود 50 ميليون تومان كتاب خريداري كنيم. همچنين راه اندازي ISP دانشگاه بود كه يك مركز بسيار ضعيف بود كه اكنون مراحل اوليهاش انجام شده و اعتبارش را هم تأمين كرديم. اميدوار هستيم كه در اول مهر مركزي را پايه گذاري كنيم كه 60 كاربر اينترنتي همزمان بتوانند از مركز ISP ما استفاده كند. در مورد خريد وسايل كمك آموزشي فاقد كارگاه مهارت باليني يا اسكين لب بوديم كه در حال حاضر 70 ميليون تومان وسايل كمكآموزشي براي اسكين لب خريداري كردهايم و در آغاز سال تحصيلي جديد دانشجويان ميتوانند از آن استفاده كنند.
همچنين درصدد راهاندازي لابراتوار زبان براي دانشجويان هستيم كه در حال حاضر مقدمات آن فراهم شده است و تجهيزات آن خريداري شده و در حال نصب است. مورد ديگري كه در زمينه آموزشي و پژوهشي دانشگاه ميتوان نام برد راهاندازي مجله علمي دانشكده پزشكي است كه تقاضاي آن را به وزارت ارشاد دادهايم و در حال پيگيري است. نكته ديگر بحث توانمندسازي اعضاي هيأت علمي است، تعداد كارگاههايي را كه امسال برگزار خواهيم كرد حداقل 10 كارگاه علمي پژوهشي براي هيأت علميمان است.
يكي از فعاليتهاي بسيار مفيد كه در دانشگاه انجام شد، بحث توسعه آموزش پزشكي يا EDC است. همچنين يكي از كارهايي كه وزارتخانه به عهده دانشگاه علوم پزشكي قم گذاشته است، بحث توانمندسازي مربيان دانشگاههاي كل كشور است. كليه اعضاي هيأت علمي فوق ليسانس دانشگاه علوم پزشكي كشور كه 3500 نفر هستند به صورت دورهاي، دورههايي را طي ميكنند. يكي از آن دورهها بحث كارگاه شئون استادني و تعليم و تربيت است كه اين كارگاه تيرماه در قم برگزار شد.
دانشگاه علوم پزشكي قم چه تعداد مراكز تحقيقاتي و بيمارستاني دارد؟
دانشگاه سه دانشكده و شش مركز آموزشي درماني دارد كه دو مركز بيماريهاي زنان و زايمان بيمارستان ايزدي و الزهرا (ص) است. بيمارستان نكويي مركز سوانح و تصادفات است. بيمارستان كامكار مركز بيماريهاي داخلي و بيمارستان حضرت معصومه (ع) كه به عنوان بيمارستان جنرال بخش بيماريهاي داخلي و جراحيهاي ما را پوشش ميدهد. در مورد مركز تحقيقاتي درصدد آن هستيم كه مركز تحقيقات آلايندههاي محيطي را در استان قم ايجاد كنيم. همچنين دربحث غدد و ديابت با مركز تحقيقات غدد و ديابت دانشگاه شهيد بهشتي همكاري ميكنيم و يك پايگاه فرعي را در قم داريم كه كار تحقيقات روي آن انجام ميشود.
وضعيت تجهيزات پزشكي بيمارستانهاي تحت پوشش دانشگاه چگونه است؟
 مردم استان قم بسيار خير هستند، خيريني هستند كه بيمارستان ميسازند و امكانات مفيدي را در اختيار مراكز درماني قرار ميدهند، فضاهاي بيمارستاني ما فرسوده و قديمي هستند. بعضي از بيمارستانهاي ما قدمت بالاي 50 سال دارند به طوري كه به هيچ وجه امكان بازسازي آنها به صرفه اقتصادي نيست. از لحاظ تعداد تخت در سطح استاني كمبودي نداريم، بلكه از لحاظ فضا مشكل داريم. فضاهاي ما استاندارد نيست به عنوان مثال ما در بيمارستانهايمان تعداد تختهايمان در هر اتاقي 5 الي 6 تخت است، در واقع اتاق يك تختِ و دو تختِ نداريم. همچنين در بخش ICU و دستگاههاي الكترو شوك و اورژانس مواجه هستيم. حال با شرايطي كه مطرح شد و شرايط استان قم كه با جمعيت حدود 1200000 نفر جزء كلان شهرها محسوب ميشود و از نظر ساختارهاي بهداشت و درماني براي يك شهر با جمعيت 500-400 هزار نفري پيشبيني شده است و نيز 15 ميليون زائر هر سال به قم ميآيند، با اين شرايط مطرح شده متأسفانه سرانه بهداشت و درمان شهر قم پايينترين سرانه كشور است.
نحوه تخصيص بودجه براي تجهيز مراكز تحقيقاتي و درماني دانشگاه چگونه است؟
 دانشگاهها از نظر بحث بودجه تا حد زيادي مستقل هستند. بودجه دانشگاهها، بودجه ملي است. يعني بودجه در سطح كلان تصويب ميشود و به سطح دانشگاهها ميرود. تقسيم بودجه با نظر خود دانشگاه انجام ميشود، بر اساس فاكتورهاي مختلف تعداد تخت، تعداد دانشجو و نوع خدماتي كه ارائه ميشود، بودجهها تقسيمبندي ميشود. بودجه تحقيقاتي ما سه برابر شده، به عنوان مثال براي بيمارستان حضرت معصومه (ع) حدود 180 ميليون تومان بودجه براي خريد تجهيزات پزشكي قرارداديم. همچنين اين بيمارستان با حدود 180 تخت فعال و 300 نفر پرسنل در اوايل سال گذشته به دانشگاه تحويل داده شد، ولي متأسفانه تا حالا بودجهاي در اين زمينه به دانشگاه واگذار نشده است. ما تمام اعتبارات را خود پرداخت كرديم و بايد حدود000,000,500,1 (يك ميليارد و پانصد هزار تومان) به اين بيمارستان كمك كنيم تا بتواند به كار خود ادامه دهد.
در مورد مشكلات و مسائلي كه بر سر راه است، توضيح دهيد؟
 مهمترين مشكل ما در بحث توسعه پزشكي، آموزش است. به عنوان مثال مجوز دانشگاه علوم پزشكي قم با مجوز دانشگاه علوم پزشكي كاشان با هم صادر شدند، اكنون دانشكده علوم پزشكي كاشان در چهار رشته تخصصي رزيدنت ميگيرد، در حالي كه ما تازه دو سال است كه دانشجوي پزشكي ميگيريم. مورد ديگر كمبود فضاي فيزيكي است. دانشكدههاي ما قبلاً درمانگاه بودند و از لحاظ پراكندگي خوابگاههاي ما هر كدام در يك نقطه از شهر هستند و مراكز درماني در نقطه ديگر. اگر اين مشكل حل شود، دانشگاه قم در چند سال ديگر يك جهش بسيار خوبي خواهد داشت. زيرا هيأت علمي ما در رشتههاي جديد آمادگي لازم را دارند كه تمام رشتههاي كارداني بهداشت را به كارشناسي تبديل كنند و حتي بتوانند دانشكده پيراپزشكي راهاندازي كنند.
همچنين از لحاظ جذب نيروهاي متخصص ما با مشكل مواجه هستيم. ما كارشناس درزمينه بهداشت و فوق تخصص خون در استان نداريم. كمبود جراح مغز و اعصاب در اين شهر بسيار مشخص است و مشكلات ديگري كه اميدواريم حل شود.
به كارگيري فارغالتحصيلان مهندسي پزشكي در كشور ما و همچنين در استان قم چگونه است؟
نحوه استفاده از فارغالتحصيلان رشته مهندسي پزشكي در كشور ما در حال شكلگيري است، زيرا تازه بنيانگذاري شده است. يكي از خدمات بسيار خوبي كه وزارت بهداشت با همكاري وزارت علوم و تحقيقات ميتواند داشته باشد، بحث توسعه اين رشته است. مسلماً تجهيزات پزشكي امري نيست كه يك فرد غيرمتخصص بتواند هر چند كه تجربه داشته باشد، به اندازه يك فرد متخصص و با تجربه روي آن اظهارنظر كند. سرعت توسعه سختافزاري و نرمافزاري اين دستگاهها آنقدر زياد است كه حتي خود مهندسي پزشكي و كسي كه دكتراي اين رشته را ميگيرد مشاهده ميكند كه بايد در يك زمينه خاص فعاليت كند. در واقع بايد روي اين رشته و افزايش توانمنديهاي اين رشته توجه شود.
ضمن تشكر از جنابعالي، در پايان اگر صحبت خاصي داريد بفرماييد.
از اينكه اين فرصت را به من داديد تشكر ميكنم و اميدوارم مسؤولان كشور مثل هميشه كه پيگر مشكلات و برطرف كردن آن هستند، اين مشكلات را برطرف كنند. زيرا شهر قم به دليل حساسيتهاي ويژه ملي كه روي آن وجود دارد، بايستي كه مشكلات آن هم با ديد ملي بررسي و حل شود.

بازگشت