کاربر مهمان ||  ورود

مشاهده مطالب ماهنامه

ماهنامه شماره 216

بررسي منابع توليد ميدانهاي الکترومغناطيسي سلول

نویسنده: فرزانه اعواني، دانشجوي روزانه دکتراي مهندسي بافت دانشگاه صنعتي اميرکبير

بررسي منابع توليد ميدانهاي الکترومغناطيسي سلولدریافت فایل - 492KB

سيستم هاي بيولوژيکي ميتوانند با هم و با محيط بيجان خارج در سطوح مختلف و از طريق مکانيزمهاي متفاوتي، بر اساس پيچيدگي آن سيستم بيولوژيکي و اطلاعاتي که در آن ارتباط به اشتراک گذاشته ميشود، در ارتباط باشند. مهمترين انواع ارتباط بينسلولي، سيگنالينگ الکتريکي و شيميايي است. و آنچه بيشتر در اين مقاله به آن پرداخته ميشود تعامل درونسلولي از طريق ميدانهاي الکترومغناطيسي است. با دانستن الگوي اين ميدانها ميتوان از بيرون و به صورت غيرتهاجمي در رفتار سلول مؤثر بود.
براي بررسي رابطه الکترومغناطيسي سلولها ابتدا بايد نشان دهيم که سلول قابليت توليد و تشخيص ميدانهاي الکترومغناطيسي (EMF) را دارد. برخي از مطالعات همبستگي واضحي بين کارکرد سلول و فعاليت EMF سلولي را نشان داده اند. مثلاً تغييرات چشمگير EMF سلولي در سلولهاي مخمر را زمانيکه سلولها را در معرض سموم مختلف شيميايي، آسيب فيزيکي و ميتوز قرار ميدادند با استفاده از روش DOP ثبت کردند. گزارش هايي هم در ارتباط با پيک ميدان الکترومغناطيسي تابش شده با فرآيند بازسازي ميکروتوبولها وجود دارد. اين موضوع نقش حياتي ميکروتوبول ها در توليد ميدان EMF از اين طريق را نشان ميدهد. به همين دليل ابتدا کمي به بررسي روشهاي تشخيص و ثبت ميدانهاي سلولي ميپردازيم و سپس در بخشهاي بعدي منابع ايجاد اين ميدانها را بررسي ميکنيم.

تاريخچه تشخيص EMF سلولي
اولين تلاشها براي پي بردن به اين نوع ارتباط به دهه دوم قرن 20 برميگردد. بهطورکلي هر فرآيند نوساني در سلول که شامل دوقطبيها يا بارهاي يوني باشد ميتواند عامل توليد ميدان الکترومغناطيسي باشد به شرط اينکه شرايط منبع تأمين منبع انرژي و دمپينگ کمحرکت نوساني حاکم باشد.
در سال 1916 Scheminzkey براي اولينبار EMF سلولي را در طيف مرئي تشخيص داد. او انتشاراتي از نور را در فرآيند بيوشيميايي سلولهاي مخمر با استفاده از فيلم عکاسي در محفظه تاريک ثبت کرد. همچنين Alexander Gurwitsch آزمايشي انجام داده بود که در آن نشان داد که تعداد ميتوزهاي سلول هاي ريشه پياز که در مجاورت سلولهاي در حال تکثير هستند و به طور شيميايي از آنها ايزوله شدهاند، افزايش مييابد. نتايج با استفاده از شيشه کوارتز (نه شيشه معمولي) براي جداسازي ريشه ها به دست آمده بود، اينکه اشعه UV از کوارتز عبور نميکند نشان ميدهد که سلول تابشهاي الکترومغناطيسي دارد که او آنها را Mitogenetic Radiation ناميد. اين مطالعه نشان داد که تابش نور يک ويژگي ضمني سلول نيست و ممکن است مرتبط با سيگنالينگ باشد.
در سال 1935، دانشمندي بهنام Burr يک گراديان ولتاژي پايداري را در سيستمهاي بيولوژيکي مختلف گزارش کرد. بسياري از دانشمندان بعدها دريافتند که اين گراديان ولتاژي پايدار ميتواند زمانيکه کل ارگان فعاليت خاصي انجام ميدهد تغيير کند مثلاً در رشد، جراحت يا ... . Burr در «تئوري الکتروديناميکي زندگي» خود چنين بيان ميکند که: «الگوي هر سيستم بيولوژيکي توسط يک ميدان الکتروديناميکي پيچيده ايجاد شده است که بخشي ازآن توسط اجزاي فيزيکي-شيميايي آن تعيين ميشود و در تعيين رفتار و جهت آن اجزا مؤثر است». کلمه «الکتروديناميکي» که عنوان شده به تغييراتي برميگردد که هر چند ساعت يا چند روز رخ ميدهد. بر اساس قوانين مًکسوِل به اين ميدانها استاتيک يا شبه استاتيک گفته ميشود و عليرغم اينکه رفتارهاي زيادي از سلول را شامل ميشود (مانند تغييرات توزيع يونها) ولي مکانيزم تعامل براي فواصل بلند در ارتباطات درونسلولي نيستند.

مکانيزم هاي تشخيص ميدانهاي الکترومغناطيسي سلول
تعداد زيادي از مقالات به بررسي تشعشع خودبه خودي نور از سلولها پرداختهاند. به اين تشعشع، تشعشع بسيار ضعيف فوتون (UPE) گفته ميشود. سلولها از 1 تا هزاران فوتون در واحد cm2s وراي نويز ذاتي سنسور اندازه گيري از خود ساطع ميکنند. سلول هاي تحت تغييرات فيزيولوژيکي سطح UPE بيشتري از خود نشان ميدهند؛ براي مثال زمانيکه تحتفشار فيزيکي يا شيميايي هستند يا وقتي سلول آسيبي ميبيند افزايش UPE مشاهده شده است. شواهد ديگري هم مبني بر اينکه در طي فرآيند تکثير سلول در هر فاز مشخص، يک الگوي منحصر به فرد از UPE ثبت شده است، وجود دارد. در اينجا لازم است توضيحاتي درخصوص UPE ارائه شود.

تعريف تابش ضعيف فوتون UPE 
همه ارگانيسمهاي زنده، UP را به عنوان نتيجه اي از فرايندهاي متابوليکي اکسيداتيو سلولي تابش ميکنند. اين فرايند با پديده لومينسانس متفاوت است چرا که بدون تأخير از بافت زنده تابش ميشود. شدت نور تابششده  1000 بار کمتر از حساسيت چشم انسان است. UPE وابسته به واکنشهاي بيوشيميايي پايه در سيستم زنده است و ب عنوان محصول جانبي متابوليسم شناخته ميشود. مطالعات ديگري منشأ اين نوع تابش را DNA و مشخصه هاي آن دانستهاند. به اين نوع تابش، بيوفوتون، کميلومينسانس يا اوتولومينسانس نيز گفته ميشود. در مطالعاتي ديده شده که تابش UP براي برخي ارگانيسمها مثل کلورلا (نوعي جلبک تک سلولي) در محدوده نور مرئي است و براي برخي ارگانيسمهاي ديگر در محدوده UV. همينطور در مطالعاتي ديده شده است که مثلاً براي سلولهاي مخمر در شرايط رشد عادي، اين نوع تابش ثبت شده ولي براي حالت بي هوازي اين تابشها ثبت نشدهاند. يعني اين نوع تابش به شرايط سلول و نوع آن و متابوليسم وابسته است.
UPE در محدوده نور مرئي، از فعاليتهايي مثل پراکسيداسيون ليپيد و اکسيداسيون پروتئين و نوکلئيک اسيد منشأ ميگيرد. منشأ UPE در محدوده UV ناشناخته مانده است. ميزان UPE به غلظت اکسيژن وابسته است. مشاهده شده است افزايش H2O2 در کبد موش، موجب افزايش UPE شده است. همينطور واکنشهاي اکسايش منجز به توليد UPE ميشود. در مطالعه ديگري که وابستگي استرس اکسيداتيو و UPE را بررسي ميکرد. نشان داده شد که فاکتورهاي فشار و حالتهاي پاتولوژيکي، مشخصات PE مثل طيف و شدت را تغيير ميدهد. همينطور نشان داده شده است که افزايش ROS سطح تنش اکسيداتيو را بالا ميبرد و در نتيجه منجر به افزايش تابش UPE ميشود.

Aavani216_1.jpg

شکل۱) تصویر دوبعدی UPE آ) تصویر دست از نمای دورسال ب) تصویر UPE متناظر با تصویر آ. تصویر در ۳۰ دقیقه و در فاصله ۳۷ سانتیمتری پنجره CCD دوربین گرفته شده است.

روش تشخيص الکترونيکي مستقيم EMF سلولي
در اين روش با استفاده از طيف نگاري، امواج الکترومغناطيسي ساطع شده و محدوده فرکانسي آنها را بررسي ميکنند. اين روش طبيعتاً نميتواند ميدانهاي نزديک را بررسي کند و بيشتر ميدان هايي که تابش ميشوند را ثبت ميکند (ثبت ميدانهاي نزديک به دليل رفتارهاي غيرخطي نياز به ابزاري بسيار دقيقتر و پيشرفته تر دارد). نتايج گستردهاي از ثبتها در مقالات مختلف به دست آمده است.

تشخيص ارتعاش سلول با استفاده از تکنيکهاي اسپکتروسکوپي
EMF مخصوصاً در محدوده THz با ارتعاش ساختار دوقطبيهاي الکتريکي ايجاد ميشود. فرکانس ارتعاش اين دوقطبيها برابر فرکانس EMF توليدي است.

Aavani216_2.JPG

شکل۲) طیف امواج الکترومغناطیسی


فرکانس هاي پايين نوسان مکانيکي (تا حدود چندصد هرتز) ميتوانند بهصورت اپتيکي و تصويري تشخيص داده شوند که در مقالات متعددي به اين موضوع پرداخته شده است. در اسپکتروسکوپي رامان اگر ارتعاش بالاتر از سطح حرارتي باشد، EMF اي هم که ايجاد ميشود بالاتر از سطح نويز حرارتي است. اندازه گيري دقيق ارتعاش سلول تنها در فواصل نزديک (زير ميکرومتر) و با رزولوشن مکاني حدود نانومتر امکانپذير است.

چگونه سلول ميتواند EMF ايجاد کند؟
پايه هاي توليد EMF
توصيف کلاسيکي توليد و رفتار EMF توسط معادلات مکسول بيان ميشود. ميدان الکتريکي استاتيک با بار الکتريکي ساکن ايجاد ميشود. اگر بار با سرعت ثابت حرکت کند، ميدان الکتريکي و مغناطيسي هر دو توليد ميشوند. اگر حرکت بار شتابدار باشد ميدان الکترومغناطيسي توليد ميشود و در بيشتر مواقع اين شتاب گرفتن به صورت نوسان است. درنتيجه ميدان الکتريکي و مغناطيسي هم نوسان ميکنند. و هرگونه تغييرات زماني، ميدان الکتريکي و ميدان مغناطيسي ايجاد ميکند و برعکس. هرچه فرکانس نوسان بيشتر باشد ميدانها بيشتر با هم کوپل ميشوند. اگر فرکانس نوسان بار بالا باشد و به قسمت اپتيکي طيف EMF برسد، موج الکترومغناطيسي ديگر رفتار ذرهاي در تعامل با ماده از خود نشان ميدهد.
توليد فوتون معمولاً با اين پديده که ذره باردار از سطح انرژي بالاتر که به سطح پايينتر ميافتد، بيان ميشود. گرچه ممکن است متفاوت بهنظر برسد ولي اين پديده نوسان بار و تغيير سطوح انرژي ذرات باهم معادلاند.
hf=E2-E1
هر شيء زنده و غيرزندهاي از خودش EMF ساطع ميکند يکي از سادهترين علتهاي آن ميتواند حرارت باشد. EMF ايجادشده توسط حرارت مشخصه رندوم دارد. اما شواهد نشان ميدهدکه EMF مربوط به بافت بيولوژيک هدفدار اسد و رندوم نيست.
سيستمهاي بيولوژيکي زنده، در حالت عدمتعدل و از نظر ترموديناميکي باز هستند. اين سيستمها آنتروپي را کاهش ميدهند.

پايه هاي EMF سلولي
فعاليت هاي زيادي از سلول با اين حرکت بارها در سلول و توليد EMF در ارتباط است مثلاً آتشکردن نورونها در صدها هرتز نوسان بارهاي الکتريکي را با هارمونيکهاي بالا جابه جا کرده و در نتيجه ميدان EMf تا فرکانس 10kHz ايجاد ميکنند. اما اين پديده به سلولهاي خاصي از بدن محدود ميشود و همه سلولها در دپلاريزاسيون غشا شرکت نميکنند. سوالي که اينجا مطرح ميشود اين است که آيا آن دسته از سلولها که در توليد پتانسيل عمل و دپولاريزاسيون سلول نقش ندارند هم ميتوانند EMF توليد ميکنند؟ اگر بله، چطور؟
در سال 1968 فردي بهنام Herbert Frohlich ادعا کرد که سيستمهاي بيولوژيکي يک ارتعاش عمودي ذاتي ناشي از دوقطبي هاي الکتريکي از خود نشان ميدهند. بيشتر پروتئينها، ساختارهاي دوقطبي الکتريکياند. پس در کجاي سلول اين ارتعاش ذاتي ميتواند وجود داشته باشد؟ مدل اوليه Frohlich بسيار کلي بود و پروسه را به هيچ ساختار سلولي مشخصي محدود نکرده بود. در مدل او وقتي منبع انرژي به حد بحراني ميرسيد، ساختار دوقطبي به شرايط ماناي ارتعاش غيرخطي ميرسيد. در اين مدل منبع انرژي همان انرژي متابوليک است و غيرخطي بودن ارتعاش سيستم به دليل ميدان الکتريکي استاتيک قوي است. ميدان الکتريکي استاتيک قوي در غشاي سلول او را وادار کرد که غشاي سلول را منبع ارتعاش پيشبيني شده، بداند. او همچنين در مقالات متعددي نقش EMF را در رگوله و ديرگوله کردن رشد سلول بررسي کرده است. بعدها مطالعات بيشتر پيرامون نتايج او نشان داد که EMF زيستمولکولي ميتواند در محدوده 100-100GHz ظاهر شود. براي اينکار از اسپکتروسکوپي رامان استفاده کردند.

Aavani216_3.jpg

شکل3) عوامل مؤثر در تولید EMF در سلول

بعد از کشف سايتواسکلتون سلول، ميکروتوبولها يکي از نامزدهاي جدي در توليد EMF سلولي به شمار آمدند. علت هم اين بود که MTs ها همه شرايط مدل Frohlich و توليد EMF را دارا بودند. MTs ها شامل زيرواحدهاي Tubulin Heterodimer اند که به لحاظ الکتريکي خيلي قطبياند. MTها خيلي شبيه لوله توخالي اند که رشد آنها توسط سنتروزومها در نزديکي هسته انجام ميشود. مشخصه MT ها تغيير تناوبي آنها بين کوچک و بزرگشدن توبولينها است (Growth & Shrink). يکي از منابع انرژي ارتعاش MT ها ميتواند از حرکت آنها به موازات موتورپروتئينها باشد يا انرژي که از ميتوکندري به دست ميآيد. ATP توليدشده توسط سيتريک اسيد ميتوکندري بازده 40 درصدي دارد و باقي آن به صورت ارتعاش فروسرخ و تابش مرئي و فروسرخ ساطع ميشود. ميتوکندري همچنين يک منبع ميدان الکتريکي استاتيک قوي در حدود 106 V/m است که ناشي از توليد گراديان يونهاي هيدروژن است. اين ميدان الکتريکي استاتيک تا چند ميکرومتر به داخل سيتوزول نفوذ ميکند. حضور ميتوکندري در راستاي طول MT ها به دليل ميدان الکتريکي قوياي که ايجاد ميکند منجر به غيرخطيشدن ميشود. همچنين انرژي لازم براي توليد EMF را تأمين ميکند. به علاوه، ميکروتوبولها قابليت ارتعاش در فرکانس KHz تا GHz را دارند. ممکن است اين سؤال مطرح شود که سيتوزول چون ويسکوز است پس بايد لغزش ميکروارگانلهاي درون خود را دمپ کند و اين شرط دوم مدل Frohlich را نقض ميکند ولي در پاسخ بايد گفت اين مساله مربوط به حالتي است که شرايط مرزي عدملغزش بين ساختار سلولي و سيتوزول پيرامون برقرار باشد. اما با موبيليتي يوني پايينتر در سيتوزول، لغزش بين ميکروتوبولها، لايه هاي يوني و سيتوزول ايجاد ميشود در نتيجه لغزش ميکروتوبولها محتمل است.

Aavani216_4.jpg

شکل۴) میکروتوبول ها و میدان تولیدیشان


ديگر ساختارهاي سلولي هم از منابع بالقوه توليد EMF هستند. هر ساختار يا زيرساختاري اگر با انرژي تحريک شود، در فرکانس رزونانس خود نوسان ميکند. مثلاً Smith محاسبه کرده بود که غشاي سلولهاي کروي با فرکانس 1010 هرتز به طور عمود بر سطح غشا و فرکانس جانبي 108 به موازات سطح غشا رزونانس مکانيکي ايجاد ميکند و رزونانس الکترومغناطيسي در فرکانس 1013 و به طور موازي سطح غشا اتفاق ميافتد.

Aavani216_5.jpg

شکل۵) تبدیل غذا به انرژی که میتواند ۱) کار انجام دهد برای مثال به صورت جابه جایی پروتئینها ۲) القای نوسان ۳) گرما. گرما خودش میتواند براثر طیف وسیعی از لرزشها باشد یا فعالیت اکسیداتیو متابولیسم میتوکندری


در سال 1988 تعدادي از دانشمندان روسي به اين نتيجه رسيدند که دفورمه شدن و عدمتقارن غشاي سلول يک مکانيزم توليد موج الکتريکي-صوتي است که تابش EM آن نشانهاي از رفتار سلول و سلامتي آن است.

عامل مهم ديگري که منجر به توليد موج ساليتون ميشود (موج ساليتون در طول انتشار با سرعت ثابت شکلش را حفظ ميکند) بارهاي متحرکي هستند که يکي از مهمترين منابع توليد EMF در محدوده ماکرويو هستند. بارهاي الکتريکي اگر خود به صورت ساکن داخل بدن باشند نميتوانند ميدان ايجاد کنند چرا که در الکتروليت آبپوشي ميشوند و اثر قابل ملاحظه اي ايجاد نميشود به همين دليل در بدن از مکانيزم ديگري که مشابه منبع جريان در الکترونيک است استفاده ميشود يعني از تراوش يون به بيرون. با اين عمل با توجه به معادلات مکسول نيز ميتوان ايجاد ميدان الکترومغناطيسي را توجيه کرد.
يک مدل ديگر در سال 2006 ارائه شد که در آن ارتعاش مکانيکي سايتواسکلتون غشا تحليل شده است و هيچ اشارهاي به نوسانات الکتريکي نشده است. ولي ما فرض ميکنيم که ارتعاش مکانيکي ميتواند نوسانات پروتئينهاي دوقطبي غشا را ايجاد کند. با اين وجود در اين مدل حد بالاي فرکانسي ارتعاشات مکانيکي غشا تنها به 30Hz ميرسد.
Slawinski در مطالعات خود فرآيندهاي لومينسانس فيزيکي-شيميايي را بررسي کرد که ميتوانند داخل سلول UPE ايجاد کنند. او بيان کرد که امکان ساطع کردن نور از تعاملات مولکولي مثل ريلکسيشن DNA، حرکت بيومولکولهاي ديگر، تحريک ميدان الکتريکي غشاها و آب سيتوزول وجود دارد. آب درون سيتوزول هم در نتيجه ميتواند عامل مهمي باشد که در برخي منابع بررسي شده است.

Voekov در سال 2005 در مقاله خود بيان کرد که معتقد است آب سلولي نقش مهمي در توليد EMF سلول دارد. Prepareta در سال 2005 به طور تئوري نشان داد که آب مايع از دو فاز تشکيل شده است: فاز گاز و فاز منسجم. فاز منسجم مثل يک منبع الکترونهاي آزاد عمل ميکند که ميتواند با يک تحريک جزيي هم آزاد شود. احتمال جدايي اين دو فاز در بين سطوح مثل غشاها وجود دارد و توسط افراد زيادي نشان داده شده است که در اين قسمتها آب، رفتار بسيار متفاوتي از خود نشان ميدهد؛ مانند انحلال کمتر، ويسکوزيتي بيشتر، حرکت گرمايي کمتر، جدايي بارها و خواص طيفي متفاوت.

منابع سيگنالهاي الکتريکي درونزا از ديد يک مقاله ديگر در شکل(6) نشان داده شده است.

Aavani216_6.jpg

شکل۶) منابع سیگنال های بیوالکتریکی در سطوح مختلف


 سیگنالهای بیوالکتریکی درونزا شامل یک سری مشخصات بیوفیزیکی مثل گرادیان ولتاژ، میدانهای الکتریکی و جریانهای یونی میشوند. این نوع میدانها در سطوح مختلفی ایجاد میشوند. آ) غشای ارگانلها گرادیان ولتاژی ایجاد میکند مثل پوشش هسته و پتانسیلهای میتوکندری. ب) پتانسیل استراحت دوسر غشای پلاسما به عنوان رگولاتور الگوی امبریوجنسیس و بازسازی شناخته میشود. ج)دهه های پیش مشخص شده که میدان الکتریکی دوسر اپیتلیال که از فعالیتهای موازی لایه های پلاریزه شده سلول نتیجه میشود، راهنمای سلولهای مهاجراند و در طی فرآیندهایی مثل بهبود زخم د) در آخر پتانسیلهای مختلف یکی از مشخصه های هر ارگان وتعیین کننده پلاریتی آن بافت است.

مطالعات در دهه هاي اخير بيشتر متمرکز بر آن دسته روشهايي است که در آنها رسانايي يوني داخلي به الگوي خاصي پاسخگو باشد و نيز مکانيزمي که سلول اين سيگنالها را به شبکه هاي بيان ژن انتقال دهد.
يکي ديگر از مکانيزمهايي که ميتواند در توليد ميدان مؤثر باشد Ephaptic coupling است که بين نورونها و در سيستم عصبي ايجاد ميشود و با ارتباط مستقيم نورونها مثل سيناپس الکتريکي و شيميايي متفاوت است. اين نوع کوپل شدن نورونهاي مجاور، از طريق تبادل يونها بين سلولها يا در نتيجه اعمال يک ميدان الکتريکي محلي ايجاد ميشود. ايفپتيک کوپليننگ ميتواند زمانبندي پتانسيل عمل و آتششدن نورونها را تحت تأثير قرار دهد. ميلين ميتواند ارتباطات افپتيکي را مهار کند.

Aavani216_7.jpg

شکل۷) شماتیکی از Ephaptic coupling


نتيجه گيري
با توجه به مطالب ذکرشده بر کسي پوشيده نيست که سلول ابزار لازم براي توليد ميدان الکترومغناطيسي را دارد و بسياري از ارتباطات آن نيز از همين روش انجام ميشود. وقتي حجم بالايي از ارتباطات داخل سلول با هم و به محيط بيرون از اين طريق انجام ميشود يعني داخل سلول ابزار لازم براي درک و تشخيص ميدان خارجي وجود داشته و در نتيجه امکان برقراري اين ارتباط از بيرون وجود دارد. در بسياري از بيماريها با احياي اين مسير الکتريکي که در طي بيماري قطع شده است يا عملکرد درستي ندارد ميتوان اين ارتباط را اصلاح و برقرار کرد. اين موضوع که سلول مجهز به همه تجهيزات درک و ارسال پيام هاي الکترومغناطيسي است نشانه اي است که ميتوان در درمان به غير از روشهاي شيميايي يا حداقل در کنار آنها از تحريک ميدان الکترومغناطيسي نيز بهره گرفت.


منابع
[1]: Cifra, Michal, Jeremy Z. Fields, and Ashkan Farhadi. “Electromagnetic cellular interactions.” Progress in biophysics and molecular biology 105.3 (2011): 223-246.
[2]: Prasad, Ankush, and Pavel Pospíšil. “The photon source within the cell.” Fields of the Cell (Trivandrum: Research Signpost) (2015).
[3]: Cifra, Michal. “Cellular electrodynamics in kHz–THz region.” Fields of the Cell,(Fels, D., Cifra, M. & Scholkmann, F., eds.)(2015): 185-210.
[4]: Lobikin, Maria, and Michael Levin. “Endogenous bioelectric cues as morphogenetic signals in vivo.” Fields of the Cell,(Fels, D., Cifra, M. & Scholkmann, F., eds.) (2015): 279-298.

جستجو بر اساس موضوع:
لیست مقالات
انواع استنتهاي قلبي ـ عروقي و معرفي استنت جذبشونده نانوهيبريدي بر پايه آلياژ منيزيم با قابليت رهايش کنترل شده دارو به عنوان راهحل جديدي براي درمان آترواسکلروز عروق کرونري قلب // مقالات علمی و فنی
ساختار و عملکرد پمپ انسولين ومانيتورينگ پيوسته گلوکز (CGM) // مقالات علمی و فنی
فيزيکِ ليزر و کاربرد آن در پزشکي؛ قسمت سوم // مقالات علمی و فنی
کاربرد نانو الياف در مهندسي بافت // مقالات علمی و فنی
تجهيزات پزشکي مصرفي، موارد کاربرد و خصوصيات آنها: نخ بخيه و انواع آن؛ بخش اول // مقالات علمی و فنی
اهميت تکثير سلولي در مهندسي بافت // مقالات علمی و فنی
تشخيص بيماري هاي مختلف از روي اثر انگشت // مقالات علمی و فنی
معرفي بيومارکرهاي سرطاني و نقش آنها در تشخيص و درمان انواع سرطان // مقالات علمی و فنی
فيزيکِ ليزر و کاربرد آن در پزشکي // مقالات علمی و فنی
بهبود تشخيص سرطان پوست با استفاده از شبکه عصبي و الگوريتم ژنتيک چند هدفه // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
فيزيک ليزر و کاربرد ليزر در پزشکي // مقالات علمی و فنی
مقدمه اي بر مهندسي بافت قلب: رگ مصنوعي // مقالات علمی و فنی
اثر اندازه نانوفيبر در داربست بر رفتار سلولي // مقالات علمی و فنی
رابط مغز و رايانه // مقالات علمی و فنی
تأثير توپوگرافي سطح بر رفتار سلولهاي سرطاني // مقالات علمی و فنی
معرفي دستگاه هارمونيک جراحي // مقالات علمی و فنی
بررسي سميّت و زيست سازگاري و روش هاي کاهش آن در داربستهاي پليمري حاوي نانولوله هاي کربني در مهندسي بافت استخوان // مقالات علمی و فنی
آشنايي با نورومانيتورينگ حين عمل جراحي // مقالات علمی و فنی
رفتار سلولهاي سرطاني و تأثير سيگنالهاي مختلف بر آنها // مقالات علمی و فنی
دارورساني هدفمند از ايمپلنت بافت سخت با پوشش دولايه نانو لوله هاي اکسيد تيتانيوم و نانوريسمان هاي پليمري متخلخل // مقالات علمی و فنی
محتويات پرونده پزشکي // مقالات علمی و فنی
نگاهي اجمالي بر مهندسي بافت کليه // مقالات علمی و فنی
بررسي روشهاي جديد تصويربرداري پستان؛ تصويربرداري هسته اي و تصويربرداري مادون قرمز // مقالات علمی و فنی
rTMS چيست؟ // مقالات علمی و فنی
بررسي انواع روشهاي تشخيص و پايش سرطان پستان // مقالات علمی و فنی
تأثير سفتي و زبري ماتريس بر رفتارهاي سلولي // مقالات علمی و فنی
بررسي عملکرد و کاربردِ انواع باتريها قسمت سوم // مقالات علمی و فنی
سيستم هاي خبره پزشکي، ضرورت پزشکي نوين // مقالات علمی و فنی
اهميت برق در نگهداري پيشگيرانه از تجهيزات پزشکي // مقالات علمی و فنی
تصويرسازي وريدي: فاکتورهاي مشخصه بيمار و کارايي تکنولوژي رگياب مادون قرمز جديد // مقالات علمی و فنی
شبکه عصبي مصنوعي و معرفي نوع جديد آن // مقالات علمی و فنی
پرينترهاي سه بعدي با ماده اوليه پودري، انقلابي نوين در صنعت و تکنولوژي // مقالات علمی و فنی
پروتز گوش // مقالات علمی و فنی
بيورزونانس // مقالات علمی و فنی
بررسي عملکرد و کاربردِ انواع باتريها و اهميت آنها در تجهيزات پزشکي قسمت دوم // مقالات علمی و فنی
تشخيص و طبقه بندي تومور مغزي با شبکه عصبي پس انتشار پيشرو // مقالات علمی و فنی
جيوه و اهميت آن در صنايع و آزمايشگاههاي شيمي // مقالات علمی و فنی
بررسي وضعيت گردشگري سلامت در ايران قسمت دوم // مقالات علمی و فنی
بايسته هاي علمي در مهندسي بافت عصب // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
بررسي عملکرد و کاربردِ انواع باتريها و اهميت آنها در تجهيزات پزشکي قسمت اول // مقالات علمی و فنی
روش هاي درماني هدفمند عليه ميکروارگانيسم ها // مقالات علمی و فنی
ماهيت درماني نور و اثرات آن بر سلولهاي بدن // مقالات علمی و فنی
آخرين پيشرفتهاي علمي رباتهاي دو پا براي توانبخشي اندام تحتاني // مقالات علمی و فنی
ساختار و عملکرد سي تي اسکن - قسمت پاياني // مقالات علمی و فنی
بررسي وضعيت گردشگري سلامت در جهان؛ الگوهاي موفق جهاني در گردشگري درماني - قسمت اول // مقالات علمی و فنی
بيومکانيک مفصل زانو و پروتزهاي آن // مقالات علمی و فنی
مهندسي نانوذرات // مقالات علمی و فنی
نگارش يک مقاله علمي- فني // مقالات علمی و فنی
XMAP، تکنولوژي تشخيصي روز دنيا // مقالات علمی و فنی
"ساختار و عملکرد سي تي اسکن" // مقالات علمی و فنی
مقدمه اي بر رسانش هدفمند دارو، ژن و سلول // مقالات علمی و فنی
الکترومغناطيس در مهندسي بافت هاي زنده // مقالات علمی و فنی
"ساختار و عملکرد سي تي اسکن" قسمت اول // مقالات علمی و فنی
بررسي سيستم تهويه بيمارستان، قسمت دوم؛ "اصول تهويه" // مقالات علمی و فنی
مباني مهندسي بافت عروق // مقالات علمی و فنی
روشي جديد در تشخيص سرطان // مقالات علمی و فنی
تيوب اشعه ايکس ري و ساختار آن (قسمت دوم) // مقالات علمی و فنی
ارزيابي و بهبود عملکرد سنسورهايِ نيرويِ لايه نازک درون رابطه اي بدن و دستگاه // مقالات علمی و فنی
کاربردهاي مختلفِ سيستم هاي فناوري اطلاعات در بيمارستان // مقالات علمی و فنی
الزامات عمومي برنامه ريزي و طراحي بيمارستان ايمن // مقالات علمی و فنی
خط مشي فراگير خدمات بهداشت و درمان و نقش گروه هاي مهندسي // مقالات علمی و فنی
تازه های مهندسی پزشکی // مقالات علمی و فنی
تناسب "طراحي تجهيز" با خدمات کلينيکي و کاهش هزينه هاي تجهيز در بيمارستان ها و مراکز درماني کشور // مقالات علمی و فنی
کاربردهاي Metal-Organic Framework به عنوان زيستماده جهت رهايش دارو // مقالات علمی و فنی
سرتان بي سرطان؛ مروري بر بيماري غيرواگيردار سرطان // مقالات علمی و فنی
HSE ويژه نامه ي توليدکنندگان // مقالات علمی و فنی
تيوب اشعه ايکس ري و ساختار آن (قسمت اول) // مقالات علمی و فنی
از دنياي مهندسي پزشکي چه خبر؟ سيستم جراحي رباتيک // مقالات علمی و فنی
چالش هاي نانورباتيک در طراحي و کنترل برنامه هاي کاربردي زيست پزشکي // مقالات علمی و فنی
بررسي سيستم تهويه بيمارستان؛ قسمت اول؛ مهار بايوآئروسل ها (Bioaerosols) // مقالات علمی و فنی
بايسته هاي علمي در بازسازي و مهندسي بافت سخت // مقالات علمی و فنی
داربستهاي ساخته شده از هيدروژل ابريشم // مقالات علمی و فنی
آشنايي با گازهاي طبي (قسمت دوم) // مقالات علمی و فنی
استاندارد- بخش اول ( مفهوم کلي) ويژه نامه توليد و واردات // مقالات علمی و فنی
چهار گاز طبي مهم و کاربرد آن ها در بيمارستان ها و مراکز درماني // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ بايسته هاي علمي در مهندسي بافت قرنيه // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
بيمارستان سيار Mobile Emergency Hospital // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
آشنايي با گازهاي طبي // مقالات علمی و فنی
آشنايي با تجهيزات چشم پزشکي // مقالات علمی و فنی
مديريت بيمارستاني؛ بخش حياتي اورژانس // مقالات علمی و فنی
کار در فضاي مهندسي پزشکي ايران // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ مهندسي بافت تاندون و ليگامنت // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ تخريب پروتئين فيبروئين // مقالات علمی و فنی
آنژيوگرافي فلورسين درمقايسه با ERG براي پيش بيني تشخيص بيماري در انسداد وريد شبکيه مرکزي // مقالات علمی و فنی
از دنياي مهندسي پزشکي چه خبر؟ // مقالات علمی و فنی
امنيت سايبري تجهيزات پزشکي زير نگاه ويژه // مقالات علمی و فنی
دستورالعمل ايمني دستگاه الكترو كوتر // مقالات علمی و فنی
آشنايي با دستگاه سيلر // مقالات علمی و فنی
ارتقاي سلامت، رسالت مهم بيمارستان ها // مقالات علمی و فنی
عفونت بيمارستاني و انواع آن // مقالات علمی و فنی
بررسي عفونت بيمارستاني از نگاهي ديگر؛ عفونت هاي بيمارستاني، شايع ترين علل مرگ و مير در بيمارستان ها // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
کنترل عفونت در دندانپزشکي // مقالات علمی و فنی
پايروژن ها و اثر منفي آنها در استريليزاسيون صنايع پزشکي // مقالات علمی و فنی
مروري بر استريلايزرهاي پلاسما // مقالات علمی و فنی
اندر حکايات مشکلات مهندسان پزشکي در بيمارستان -قسمت(2)؛ کنترل عفونت و استريليزاسيون // مقالات علمی و فنی
HIS، سيستم اطلاعات بيمارستاني // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ بررسي پتانسيل ترميم کبد جهت کاربرد هاي مهندسي بافت // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ ابريشم براي ساخت داربست هاي استخواني // مقالات علمی و فنی
تحولات و پيشرفت هاي پزشکي در سال هاي اخير // مقالات علمی و فنی
نقش گازهاي زخم بندي استريل استاندارد در کنترل عفونت // مقالات علمی و فنی
ميکروتوم Microtome // مقالات علمی و فنی
منيزيم تخريب پذير، فلزي نوين در کاربردهاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
شرايط احداث آزمايشگاه هاي آزمون همکار با سازمان ملي استاندارد ايران // مقالات علمی و فنی
بهداشت محيط در بيمارستان // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ سرکوب کنندگان بيان ژن // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ مهندسي بافت غضروف // مقالات علمی و فنی
انتقال پارامتر هاي حياتي بيمار از طريق شبکه امن زيگبي (ZigBee ) // مقالات علمی و فنی
تنبلي چشم // مقالات علمی و فنی
سلول هاي بنيادي، درماني اساسي براي بيماري آلزايمر // مقالات علمی و فنی
PET/CT چيست؟ // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
مديريت تجهيزات پزشکي-قسمت آخر (9) // مقالات علمی و فنی
معرفي کامل گازهاي طبي بيمارستاني // مقالات علمی و فنی
ارتوزها و پروتزها و اهميت آنها در ايجاد حرکت اندام تحتاني انسان و اندام خلفي حيوانات // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ سيستم هاي ميکروفلوئيديک در تشخيص آزمايشگاهي // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ معرفي وايروزوم ها به عنوان سيستم رهايش عوامل بيولوژيکي ( قسمت اول) // مقالات علمی و فنی
آشنايي با دستگاه تردميل ضد جاذبه ALTER G // مقالات علمی و فنی
ساختار واصول کار دستگاه اکوکارديوگرافي // مقالات علمی و فنی
عينک هوشمند براي کم بينايان Sightplus from givevision // مقالات علمی و فنی
استفاده تلفيقي از لارو درماني و پوست توليد شده به روش مهندسي بافت براي درمان زخم هاي سخت // مقالات علمی و فنی
بهبود عوارض سکته مغزي به کمک تکنولوژي // مقالات علمی و فنی
پلاسما و پزشکي // مقالات علمی و فنی
تکنولوژي در تجهيزات متداول پزشکي // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ مقدمه اي بر روش درماني بيورزونانس ( قسمت اول ) // مقالات علمی و فنی
گاما نايف // مقالات علمی و فنی
مديريت تجهيزات پزشکي (قسمت هفتم) // مقالات علمی و فنی
اتوماتيک رفرکشن // مقالات علمی و فنی
HIFU // مقالات علمی و فنی
فضاپزشکي؛ مقدمه اي بر مهندسي پزشکي فضايي ( قسمت 2) // مقالات علمی و فنی
ارزيابي بيولوژيک داربست هاي پلي يورتان به روش الکتروريسي // مقالات علمی و فنی
طراحي ارتز AFO براي بيماران افتادگي مچ پا // مقالات علمی و فنی
نگاهي به مجلات تخصصي خارجي // مقالات علمی و فنی
بررسي وسايل و ابزار مصرفي موجود در اتاق عمل // مقالات علمی و فنی
مهندسي لنزهاي چشمي // مقالات علمی و فنی
کافه فضايي؛ پرسش و پاسخ در زمينه مهندسي پزشکي در فضا // مقالات علمی و فنی
مهندسي پزشکي در فضا؛ كلينواستت و بايوراکتور پزشکي در فضا (قسمت سوم) // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ سيستم هاي رهايش دارو // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
ايمپلنت هاي اولتراسونيک و چالش هاي پيش رو // مقالات علمی و فنی
سونامي به نام سرطان ! (بخش هشتم) سرطان مري // مقالات علمی و فنی
رابطه ي انسان و ماشين // مقالات علمی و فنی
مديريت تجهيزات پزشکي (قسمت پنجم) نگهداشت و تعمير // مقالات علمی و فنی
تجهيزات پزشکي مصرفي (Single Use Medical Devices) - (قسمت اول) تنفسي و بيهوشي // مقالات علمی و فنی
بررسي تجهيزات اتاق عمل // مقالات علمی و فنی
مهندسي ورزش؛ تجهيزات بدنسازي // مقالات علمی و فنی
کافه فضايي؛ پرسش و پاسخ در زمينه مهندسي پزشکي در فضا // مقالات علمی و فنی
فضاپزشکي؛ مقدمه اي بر مهندسي پزشکي فضايي (قسمت 1) // مقالات علمی و فنی
مهندسي پزشکي در فضا؛ كلينواستت و بايوراکتور پزشکي در فضا (قسمت سوم) // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ معرفي حامل هاي اينوازوم (Invasome) // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ کريسپر؛ روشي براي ويرايش محتواي ژنوم // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
به بهانه حادثه ساختمان پلاسکو؛ تجهيزات آتش نشاني // مقالات علمی و فنی
سونامي به نام سرطان! تومور مغزي // مقالات علمی و فنی
مهندسي ورزش؛ دستگاه بدنسازي هيدروليکي برقي // مقالات علمی و فنی
مديريت تجهيزات پزشکي (قسمت چهارم) آموزش و مهارت آموزي // مقالات علمی و فنی
مقدمه اي بر ارزيابي و کنترل خطرات؛ ايمني و سلامت شغلي در بيمارستان // مقالات علمی و فنی
ابزار جراحي- بخش2 // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ مواد کامپوزيتي بر پايه ي نانولوله هاي هالوسيت // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ ژن درماني // مقالات علمی و فنی
آشنايي با دنياي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
مهندسي پزشکي درفضا؛ كلينواستت و بايو راکتور پزشکي در فضا (قسمت دوم) // مقالات علمی و فنی
کافه مهندسي پزشکي در فضا؛ ده سوال و پاسخ در زمينه مهندسي پزشکي در فضا // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
ISO 10002 در آزمايشگاه (مديريت رضايتمندي مشتريان در دريافت خدمات آزمايشگاهي و درماني) // مقالات علمی و فنی
عيب يابي جزئي تجهيزات پزشکي به زبان ساده لارنگوسکوپ // مقالات علمی و فنی
مالتيپل اسکلروزيس Multiple Sclerosis // مقالات علمی و فنی
سونامي به نام سرطان ! (بخش ششم) سرطان کبد // مقالات علمی و فنی
الکترود خشک غير تماسي نوين براي اندازه گيري EEG در محلهاي مودار // مقالات علمی و فنی
اندازه گيري فشار خون به طور پيوسته و با استفاده از زمان گذر پالس (PTT) // مقالات علمی و فنی
کاربرد فناوري NFC و RFID در مديريت بيمارستان هوشمند // مقالات علمی و فنی
بررسي وسايل و تجهيزات اتاق عمل؛ ابزارهاي جراحي // مقالات علمی و فنی
نگاهي به مجلات تخصصي خارجي // مقالات علمی و فنی
تاريخچه تجهيزات پزشکي // مقالات علمی و فنی
دود جراحي بدون آتش؛ خطرات براي جراحان پلاستيک // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ مهندسي پروتئين // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت؛ نانولوله هاي کربن براي رهايش گزينشي بيومولکول ها در سلول و بافت // مقالات علمی و فنی
ارزيابي خوردگي آمالگام دنداني // مقالات علمی و فنی
بيماري ارتريت روماتوييد // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
نقش تميزکاري تجهيزات بيهوشي و تنفسي سازگار با اكسيژن // مقالات علمی و فنی
پرسش، پاسخ، مشاوره // مقالات علمی و فنی
سونامي به نام سرطان ! (بخش چهارم)؛ پرتودرماني // مقالات علمی و فنی
ﭘﻼﺳﻤﺎﻓﺮزﯾﺲ؛ اصول کلي و کاربرد درماني // مقالات علمی و فنی
ژن درماني // مقالات علمی و فنی
نگاهي به مجلات تخصصي خارجي // مقالات علمی و فنی
برترين اختراعات پزشکي در سال 2016 ميلادي // مقالات علمی و فنی
مهندسي پزشکي درفضا؛ كلينواستت؛ شبيه ساز بي وزني (قسمت اول) // مقالات علمی و فنی
کافه مهندسي پزشکي درفضا؛ پرسش و پاسخ مهندسي پزشکي درفضا // مقالات علمی و فنی
مهندسي بافت - اصلاح سطحي نانولوله هاي هالوسيت و کاربرد آن در رهايش عوامل بيولوژيک // مقالات علمی و فنی
مهندسی بافت - بافت چربي دسلوله شده و سلول هاي بنيادي براي مهندسي بافت چربي // مقالات علمی و فنی
تازه هاي مهندسي پزشکي // مقالات علمی و فنی
روش هاي نوين ترميم زخم هاي پوستي مزمن // مقالات علمی و فنی
تکنولوژي هاي بدون درد در جرم زدايي دندان // مقالات علمی و فنی
انتظار در صف پيوند قلب به پايان رسيد // مقالات علمی و فنی
جستجو بر اساس موضوع: